پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥ - ١- كدام زاد و توشه را از اين جهان برگيريم!

توشه‌اى برگيريد كه فردا بتوانيد خود را با آن حفظ كنيد، تزوّدوا في الدّنيا من الدّنيا ما تحرزون‌ [١] به أنفسكم غدا».

آرى، سفرى طولانى در پيش است و راهى بس دور و دراز. در اينجا، زاد و توشه فراوان به چنگ مى‌آيد، ولى در نيمه راه، خبرى نيست. عاقل بايد اين هشدار مهم را به گوش جان بشنود و در جمع زاد و توشه، با جدّ تمام، به پا خيزد و پيش از فوت وقت، بار سفر را ببندد و آن اندازه جمع آورى كند كه تا پايان سفر او را كافى باشد. از خطراتى كه بر سر راهش كمين كرده‌اند، به شدّت بپرهيزد و از شياطينى كه در هر گوشه و كنار، با سخنان و اعمال وسوسه انگيزشان، او را به سوى خود مى‌خوانند بر حذر باشد.

نكته‌ها

١- كدام زاد و توشه را از اين جهان برگيريم!

اگر انسان‌ها را به مسافرانى تشبيه كنيم كه از يك محيط كوچك و آلوده، به سوى جهانى بزرگ و مملوّ از پاكى‌ها و نيكى‌ها در حركتند، چيزى به گزاف نگفته‌ايم، بلكه مسافرت واقعى همين سفر است كه انسان از جهان پست و كوچك دنيا به سوى جهان والا و بى‌نهايت آخرت كوچ مى‌كند و تمام امورى كه در يك سفر معمولى دنيا، از مكانى به مكان ديگر لازم است، در اين سفر نيز وجود دارد: زاد و توشه و مركب، مبدأ و مقصد، دليل راه، موانع و خطرات و احيانا راهزنان راه، كه بحث در باره هر يك از اينها گسترده است.

در مورد زاد و توشه، قرآن مجيد با صراحت تمام آن را تقوا و پرهيزگارى، يعنى پرهيز از گناهان و اطاعت فرمان خدا و گرايش به تمام نيكيها و پاكيها معرّفى مى‌كند.

در جاى جاى خطبه‌هاى نهج البلاغه روى اين معنا تكيه شده است، از جمله در خطبه ١٨٣ مى‌فرمايد: «و أنتم بنو سبيل على سفر من دار ليست بداركم و قد

[١] «تحرزون» از مادّه «حرز» به معناى «نگاهدارى كردن» و حرز (بر وزن حرص) به معناى محلّ مطمئنّى است كه چيزى را در آن نگاهدارى مى‌كنند.