پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٥ - ٢- زيان غير قابل جبران!

در تعبيرهاى ديگرى در نهج البلاغه، دنيا، به عنوان «دار ممرّ [١]» (سراى گذرگاه) و «دار مجاز [٢]» (سراى عبور) معرفى شده است.

و بالأخره، در حديث ديگرى كه از امام هادى عليه السّلام نقل شده، دنيا را به عنوان بازارى معرفى مى‌كند كه گروهى در آن سود مى‌كنند و گروهى زيان مى‌برند، ايشان فرموده‌اند: «الدّنيا سوق ربح فيها قوم و خسر آخرون، دنيا، بازارى است كه گروهى در آن سود مى‌برند و گروهى زيان مى‌بينند.» [٣] تمام اين تعبيرات، نشان مى‌دهد كه نبايد به دنيا، به عنوان يك هدف نهايى نگاه كرد، بلكه ابزار و وسيله‌اى است براى اندوختن سرمايه عمل صالح و تحصيل معارف الهى جهت نتيجه‌گيرى در جايگاه ابدى.

ممكن است اين مطلب در نظر بعضى ساده باشد، ولى در واقع سرنوشت سازترين مسأله در زندگى انسانها، همين مسأله است كه به مواهب مادّى دنيا و امكاناتى كه در اختيار او است، به كدام ديده نگاه مى‌كند، ديده ابزار و وسيله يا ديده هدف نهايى و مطلوب واقعى- و به اصطلاح- غرض غايى.

تأكيد امام امير مؤمنان على عليه السّلام در آغاز اين خطبه بر اين مطلب كه دنيا ميدان آمادگى براى مسابقه سراى آخرت است، در واقع يك پايه گذارى محكم براى ساير اندرزهاى مهمى است كه در اين خطبه آمده است.

٢- زيان غير قابل جبران!

نكته ديگرى كه در لابه‌لاى اين فراز از خطبه، بدان اشاره شده و توجه به آن بسيار لازم است، اين است كه خسارتهايى كه در زندگى اين جهان، دامن انسان را مى‌گيرد و فرصت‌هايى كه از دست مى‌رود، بعد از پايان زندگى و سرآمد عمر، قابل جبران نيست. در واقع، مسابقه‌اى كه انسان‌ها در پيش دارند، تنها، يك بار انجام‌

[١] نهج البلاغه، كلمات قصار ١٣٣.

[٢] نهج البلاغه، خطبه ٢٠٣.

[٣] بحار الانوار، جلد ٧٥، مواعظ امام هادى عليه السّلام، صفحه ٣٦٦.