پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٣ - ١- شكست و پيروزى بىدليل نيست

شهر انبار نبوده و نيست، بلكه يك قاعده كلّى است كه در زندگى مسلمانان امروز و فردا نيز صادق است. گويى امام عليه السّلام مسلمانان امروز را كه مورد تهاجم شرق و غرب غارتگر قرار گرفته و اموال و نواميس‌شان را به خطر انداخته‌اند و در دفاع از خود در برابر اين خونخواران و غارتگران، سستى به خرج مى‌دهند، مخاطب ساخته و همين سخنان را براى آنها بازگو مى‌كند كه اگر مرد مسلمانى، از تجاوز دژخيمان به سرزمين‌هاى مقدّس اسلامى و تجاوز به قبله نخست آنها و غارت منابع و اموال و هتك نواميس و اعراضشان، از اندوه و غصه بميرد، در خور سرزنش نخواهد بود.

نكته‌ها

١- شكست و پيروزى بى‌دليل نيست‌

در اين بخش از خطبه، امام عليه السّلام با آن فكر نافذ و روح بلند و ممارست مستمر در مسائل مربوط به جنگ و پيروزى و شكست، انگشت روى چند عامل مهم گذارده كه سزاوار است همه فرزندان مكتبى امام، به آن توجه كنند. او مى‌فرمايد: يكى از عوامل مهم شكست، حالت انفعالى به خود گرفتن و اجازه تهاجم به دشمن دادن است، تا آنجا كه وارد خانه آنها شود. اين، يك واقعيت غير قابل انكار است و دلايل آن را به هنگام تفسير خطبه شرح داديم.

عامل ديگر، تواكل، به معناى «مسئوليت را به گردن هم انداختن» است. اگر در اجتماع، هر كسى وظيفه خود را به خوبى انجام دهد و گناه خود را به گردن ديگرى نيندازد و سهم خويش را در مسئوليت‌ها بپذيرد، ناكامى و شكست، كمتر واقع مى‌شود. بدبختى از آنجا شروع مى‌شود كه هر كس از زير بار مسئوليت خود فرار كند و ديگرى را مقصّر بشمارد، در چنين جامعه‌اى همه مقصرند و همه گنهكار و شكست آنها در برابر دشمنان غير منتظره نيست.

عامل سوم، تخاذل است و آن اين كه هر كسى كه گرفتار حادثه‌اى مى‌شود، ديگران، حادثه را مربوط به خود او بدانند و به ياريش نشتابند. اگر حمله به اين شهر