مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٨٢
ازدواج موقّت) دسترسى پيدا كند ، به ناچار بايد همه احاديث اين باب را يك به يك بخواند تا يقين كند كه چيزى از چشم او پنهان نمانده است و اين ، وقت خواننده را بيشتر مصروف خود مى كند. حال آن كه كلينى ، ابواب متعدّدى را زيرعنوان كلّى «ابواب المتعة» جاى داده است [١] و خواننده براى يافتن احاديث مربوط به يك ريز موضوع ، بى شكْ وقت كمترى را صرف خواهد كرد . علاوه بر آن كه مى تواند اطمينان نسبى پيدا كند كه همه احاديث آن موضوع را ديده است. اين ، نكته اى است كه در مقايسه ميان اين دو كتاب ، بسيار شايان درنگ است.
مقايسه اى كوتاه ميان تبويب فروع «الكافى» و «تهذيب الأحكام»
از نظر زمانى ، تهذيب الأحكام ، سومين كتاب از كتاب هاى چهارگانه است و ارزش و اهميت آن بر آشنايان به حديث و فقه ، پوشيده نيست. اين كتاب ، شرحى است استدلالى بر المقنعة شيخ مفيد رحمه الله كه به خامه دانشور بزرگ شيعه، شيخ طوسى رحمه اللهنگاشته شد. ما در اين جا به چگونگى تبويب اين كتاب بزرگ ، نگاهى گذرا مى افكنيم و مقايسه اى ميان آن با تبويب فروع الكافى به دست مى دهيم. روشن است كه در اين جا نيز تنها به برخى از نكته هاى شايان توجّه ، اشاره مى كنيم و از مقايسه تفصيلى در مى گذريم.
١ . پرداختن به موضوعات فرعىِ غير فقهى
نخستين نكته اى كه از مقايسه كلّى ميان اين دو كتاب به دست مى آيد ، آن است كه فروع الكافى از نظر جامعيت و پرداختن به موضوعات فرعىِ غير فقهى اى كه با موضوعات اصلىِ فقهى ، ارتباطى دارند، نسبت به تهذيب الأحكام ، شمول و فراگيرى
[١] الكافى، ج ٥، ص ٤٤٨.