عموم شرح هايى كه بر جوامع حديثى فريقين ، تدوين يافته اند ، فاقد سامانمندى مناسب اند. شرح هايى همچون شرح ملّاصالح مازندرانى و شرح صدر المتألهين بر اصول الكافى ، دچار اين ضعف اند، به اين معنا كه هر يك از مباحث مرتبط با فهم و تفسير روايات ، به صورت جداگانه و با برخوردارى از سامانمندى منسجم وروشمند ، ارائه نشده است. اين رو ، مباحث لغوى، صرفى، نحوى، بلاغى، تفسيرى و شرح الحديثى ، درهم تنيده شده اند. در اين بين بايد از شرح بدر الدين عينى بر صحيح البخارى با نام عمدة القارى ياد كنيم كه مباحث مرتبط با سند و متن روايات را با ذكر عناوين خاص ، به طور جداگانه ، مورد بررسى قرار داده است. برخى از عناوين اين كتاب چنين است: بيان اللغة، بيان الإعراب، بيان البيان، بيان البديع، الأسئلة والأجوبة، بيان السبب و المورد، استنباط الأحكام. به نظر مى رسد كه اگر علّامه مجلسى در تدوين مرآة العقول از سامانمندى روشمند پيروى مى كرد، كتاب ، بيش از وضعيت كنونى ، قابل استفاده بود.

٢. ضعيف شمردن عموم روايات «الكافى»

يكى از مسائل بسيار مهم درباره الكافى، اين است كه مى گويند: از ميان شانزده هزار روايت الكافى، تنها ٥٠٧٢ روايت صحيح و در ميان روايات باقى مانده ، ١٤١ روايت حسن ، و ١١١٨ روايت موثّق ، و ٩٤٨٥ روايتْ ضعيف هستند . اين مدّعا، از سوى تعداد زيادى از صاحب نظران ، ابراز شده است. [١] از سوى ديگر، همين گفتار، مورد استناد بعضى از متعصّبان اهل سنّت يا منحرفان

[١] براى آگاهى بيشتر، ر . ك: رجال بحر العلوم، ج ٣، ص ٣٣١؛ الذريعة، ج ١٧، ص ٢٤٥ .[٢] براى آگاهى بيشتر، ر.ك: «با استاد محمّد باقر بهبودى در عرصه روايت ودرايت حديث» ، نشريه كيهان فرهنگى، سال سوم، شماره ٧ ، ص ٣ ـ ٨ .[٣] براى آگاهى بيشتر، ر.ك: وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٩٣ ـ ٩٥ (فايده هشتم)؛ مشرق الشمسين، ص ٣؛ منتقى الجمان، ج ١، ص ١٣؛ روضة المتّقين، ج ١، ص ١٩ .[٤] ر.ك: حديث شناسى، ج ٢، ص ٤٠ .[٥] الحدائق الناضرة، ج ٢، ص ١٦. و نيز ر. ك : مصادر الاستنباط بين الاُصوليين والأخباريين، ص ١٢٥ ـ ١٢٩ .[٦] الوافى، ج ١، ص ١١ .[٧] خاتمة المستدرك، ج ٣، ص ٥٠٥ .