معصوم و پيروان و اصحاب آنهاست ـ بر شمرده است. [١] بر اساس روايتى منسوب به پيامبر كه در سر هر يك صد سال ، مجدّد دينى ظهور مى كند، [٢] ابن اثير جزرى (٥٤٤ ـ ٦٠٦ ق) با ذكر حديث، به شرح آن پرداخته و برخى از مصداق هاى آن را در سرِ سده ها نام برده است. وى بر اين باور است كه وجود مجدّد و احياگر در هر سده، منحصر در يك نفر نيست ؛ بلكه در سر هر سده اى ممكن است افراد گوناگونى با مشرب هاى مختلف ، مجدّد باشند . از اين رو ، وى از ميان حاكمان ، سياستمداران، فقيهان ، محدّثان، قاريان و زاهدان، تعدادى را قرن به قرن ياد كرده كه مجدّد به شمار مى روند و در ميان آنها، افرادى هستند كه هم زمان ، در مناطق مختلف مى زيسته اند [٣] و از جمله مجدّدان آغاز قرن چهارم، از كلينى ياد كرده : و أمّا من كان على رأس المأة الثالثة فمن ... و أبوجعفر محمّد بن يعقوب الرازى من الإمامية؛ [٤] و امّا در سر سده سوم... و ابوجعفر محمّد بن يعقوب رازى امامى است. سيّد بحر العلوم ( ١١٥٥ ـ ١٢١٢ ق) پس از نقل كلام ابن اثير، در تحليل آن نوشته است: و من نظر فى كتاب الكافى الذى صنّفه هذا الإمام ـ طاب ثراه ـ و تدبّر فيه، تبيّن له صدق ذلك، و علم أنّه مصداق هذا الحديث، فانّه كتاب عظيم النفع، عديم النظير،فائق على جميع كتب الحديث؛ [٥]

[١] تاريخ فلسفه، ص ٥٢.[٢] انّ اللّه يبعث الى هذه الأمّة على رأس كلّ مأة سنة، من يجدّد لها دينها (سنن أبي داوود ، ج ٢ ، ص ٣١١).[٣] از جمله اين افراد عبارت اند از: امام باقر عليه السلام ، قاسم بن محمّد بنابى بكر، مجاهد بن جبر، مكحول، حسن بصرى، شهاب زهرى، مأمون، شافعى، امام رضا عليه السلام ، مقتدر باللّه ، ابوالحسن اشعرى، سيّد مرتضى ، باقلانى و غزالى ( جامع الاُصول ، ج١٢، ص ٢١٨ ـ ٢٢٢ ) .[٤] همان جا .[٥] الفوائد الرجالية، ج٣، ص ٣٣٠.