مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٤١
نيز بوده است. ما در اين جا نتايج يك سنجش آمارى ميان ابواب كتاب الحجّة الكافى و بصائر الدرجات را پيش ديد مى نهيم. در اين جدول ، در رديف نخست ، نام بابى از كتاب الحجّة را آورده ايم و در رديف دوم ، نام بابى از بصائر الدرجات كه بيش از همه ، به نام باب الكافى، نزديك است . در رديف سوم ، تعداد احاديثى كه كلينى در آن باب گزارش كرده و در رديف پايانى ، شمار احاديثى از آن باب آمده است كه مضمون آن ، همراه با اشتراك در راوى و نيز امامى كه حديث از ايشان روايت شده است و در بصائر الدرجات نيز به چشم مى خورد . گفتنى است كه در رديف پايانى ، نگاهى حدّاقلى داشته ايم يعنى در بسيارى از موارد ، تنها احاديثى را مشترك به شمار آورديم كه: ١. يا راوى در هر دو حديث ، يكسان بوده است و واژگان دو حديث نيز بسيار به هم نزديك بوده است ؛ ٢. يا هر دو حديث ، از يك امام گزارش شده و مضمون و واژگان نيز كم و بيش با هم يكسان بوده است. وگرنه مى توان ادّعا كرد شمار احاديثى كه مضمون آنها ميان بصائر الدرجات و الكافى ـ در كتاب الحجّة ـ مشترك اند و تنها تفاوت آنها در نام امام يا راوى است ، بيشتر از آن است كه در اين جدول آمده اند . {-٢-}
[١] عنوان اين دو باب چنين است: «باب أنّه لم يجمع القرآن كلّه إلّا الأئمّة عليهم السلام و أنّهم يعلمون علمه كلّه» و «باب ما أعطى الأئمّة عليهم السلام من اسم اللّه الأعظم».[٢] اين جدول در آغاز ، گسترده تر بود و ابواب بيشترى از الكافى و بصائر الدرجات را در بر مى گرفت ؛ ولى به اقتضاى گزيده نويسى و نيز انجام اصلاحات مورد نظر ارزيابان، ناچار شديم از آوردن بخشى از آن ، چشم پوشى كنيم.