١. مرام نامه (Monifest) را به آيين و روش سلوك ، معنا كرده اند و مرام را به مسلك و خط مشى ، [١] و در تعريف آن گفته اند: «آنچه كه مقاصد و هدف هاى يك حزب يا گروه يا جمعيت سياسى و اعضا و معتقدان آن را در بر دارد. نيز نوشته يا كتاب چه اى است كه در آن ، مسلك سياسى حزب يا جمعيتى و فلسفه پيدايش آن و مقاصد و اغراض و هدف هاى افراد آن و طرق رسيدن به آن مسطور است» . [٢] آيين ، به معناى سيرت، رسم و عرف و عادت است. [٣] در مرام نامه ، آنچه معتقدان به آيين و مكتبى بدان پايبند هستند و بدان ، جامه عمل مى پوشانند، نگاشته مى شود. شكل گيرى مرام و آيين در ميان يك قوم و ملّت، در زمانى طولانى با بسترى از ساز و كارهاى عاطفى از يك سو، و زمينه هاى عقلانى از ديگر سو شكل مى گيرد و به نسل ها منتقل مى گردد . نسل ها نيز بر اساس آموزه هاى انسانى و قومى، به تدريج به آيين نياكان خود پايبند مى شوند و آن را گسترش مى دهند و به آن عمق مى بخشند و براى آن ، مبانى فكرى و تاريخى پديد مى آورند . گاه نيز جنبه هاى اسطوره اى به آن مى بخشند تا آن را ماندگار و تبديل به فرهنگ و تاريخ خود كنند و به نسل هاى بعدى بسپارند. به ديگر سخن، مرام سازى، كارى آنى نيست؛ به بسترهاى فرهنگى و انسانى نياز دارد تا شكل بگيرد. رخدادهاى طبيعى، عوامل سياسى و اجتماعى، باورهاى دينى و جنگ ها و ديگر رخدادهاى تلخ و شيرين، بخصوص رويكرد حاكمان و زمامداران سياسى در چنين فرايندى اثر گذارند و آنچه با طبيعت انسان ها سازگار افتد و يا نياز مادّى و يا معنوى شان را بر آورد، ماندگار و تنومند مى شود و هر آنچه كه چنين نباشد،

[١] لغت نامه دهخدا، مادّه مرام (ج ١٢، ص ١٨١٩٠) .[٢] همان جا .[٣] همان، مادّه آيين.