روايت كرده است . [١] امّا چنين تصريحى ، نه از خود كلينى و نه از ديگر علما نسبت به نقل احاديث معنعن كتاب الكافى ، وجود ندارد . همچنين در احاديث معنعن ، چنانچه روات از شبهه تدليس ، برى باشند ، سند به حسب ظاهر ، متّصل محسوب مى شود ، مشروط بر اين كه ملاقات هر يك از روات با مروى عنه ، ممكن باشد وگرنه ، ممكن است راوى ، مروى عنه را نديده باشد و از وى (بعن فلان) نقل حديث كند . بنا بر اين ، آن روايت ، منقطع خواهد بود . [٢]

نتيجه گيرى

در يك جمع بندى كلى ، مى توانيم به نتايج به دست آمده از مباحث مطرح شده ، به صورت ذيل اشاره كنيم : الف . با توجّه به بررسى صورت گرفته بر دو كتاب صحيح البخارى و الكافى ، مى توان گفت كه اين دو اثر ماندگار در جهان اسلام ، به لحاظ تنوّع مطالب و اين كه محصول كار انسان اند ، داراى كاستى ها و برجستگى هايى هستند . ب . سير توجّه علماى شيعه و اهل سنّت نسبت به اين دو كتاب ، بعد از تأليف آنها رو به فزونى نهاده است . ج . از مقايسه كارهاى صورت گرفته درباره صحيح البخارى و الكافى ، چنين بر مى آيد كه توجّه دانشمندان اهل سنّت به جامع حديثى شان ، بيش از دانشمندان شيعه به الكافى بوده است ؛ ولى اين نكته را نبايد از نظر دور داشت كه هر چند دانشمندان شيعى ، نسبت به اين جامع حديثى ، كوتاهى هايى كرده اند ، لكن روايات اين كتاب ، از محتواى غنى اى برخوردار است .

[١] اُصول الحديث ، ص ٣١٢ ـ ٣١٤ ؛ بحوث فى تاريخ السنّة المشرفة ، ص ٢٤٤ ـ ٢٤٥ ؛ دانش رجال از ديدگاه اهل سنّت ، ص ١٩٩ .[٢] علم الحديث و دراية الحديث ، ص ٥٧ .