مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٧١
فراوان و ابواب گوناگونى را نيز به يادكرد احاديث مربوط به كارهاى مستحب و مكروه و ثواب مستحبّات ، اختصاص داده است. براى نمونه، در «كتاب الجنائز» ، ابوابى در اين باره وجود دارد ، مانند : «باب ثواب المرض»، «باب ثواب عيادة المريض»، «ثواب من كفّن مؤمنا» و... . اين نكته در ديگر كتاب هاى فروع نيز فراوان به چشم مى خورد. دو . كلينى در فروع الكافى ، به موضوعات جانبى نيز توجّه فراوان داشته است. خواست ما از موضوعات جانبى ، مسائلى است كه نه حكم واجبى را بيان مى كنند و نه حكم مستحبّى را ؛ ولى بيانگر نكته اى تاريخى يا اخلاقى يا... است كه با آن موضوع فقهى ، ارتباطى غير مستقيم مى يابد. اين نكته نيز به جامعيت الكافى افزوده است. از مجموع ابواب فروع الكافى بر مى آيد كه كلينى حتّى در بحث هاى فقهى نيز نگاهى جامع نگر داشته و تلاش كرده كه ابعاد گوناگون غير فقهى آن موضوع را نيز بررسد تا كتابش آنچنان كه در ديباچه آن نوشته «كافى» و جستجوگر معارف دين را بسنده باشد. براى نمونه ، وى در آغاز «كتاب الجنائز» ، بابى گشوده است با نام «باب علل الموت و أنّ المؤمن يموت بكلّ ميتة» . احاديث اين باب ، به اين نكته اشاره دارند كه مرگ را اسباب گوناگونى است و هر يك براى مؤمن ، فايده اى به همراه دارد. براى نمونه ، مرگ ناگهانى ، سبب كاهش عذاب مؤمن شمرده شده است. [١] روشن است كه اين باب و همانندهاى آن ، نه در بردارنده حكمى واجب اند و نه مستحبّ ؛ ولى افزودن اين گونه ابواب به فروع الكافى ـ كه در رسالت اصلى آن يادكرد احاديث حلال و حرام است ـ سبب شده است كه خواننده فروع در كنار آشنايى با احكام فقهىِ هر موضوع ، اطلاعات و آشنايى سودمندى از ابعاد ديگر آن نيز به دست آورد. اين آشنايى ، گرچه در وظيفه فقهى مكلَّف ، مستقيما اثرى ندارد ، ولى بى شك
[١] همان ، ش ١٠٢٦ .[٢] الفهرست، طوسى ، ش ٦٠٢.[٣] رجال النجاشى، ش ٦٧٦.[٤] براى آگاهى بيشتر درباره ديدگاه بزرگان صوفيه نسبت به كسب روزى و جستجوى رزق حلال ، ر . ك : آن سوى صوفى گرى، ص ٤٥ ـ ٩٨.[٥] الكافى، ج ٣، ص ١٢٠.