متون روايى است. آنان با استفاده از تركيب روايات ـ بويژه روايات هم مضمون و يا متناظر ـ ، سعى در تبيين باورهاى اعتقادى شيعه دارند. از اين منظر، هر دو نگاشته، به عنوان كتاب مأثور و حديثى، جلوه گر شده و مورد توجّه قرار گرفته اند. اين مشابهت، مقايسه اين دو كتاب را آسان تر و عملى تر ساخته است. ناهمگونىِ شيوه عالمان بغداد، همانند شيخ مفيد (م ٤١٣) و سيّد مرتضى (م ٤٣٥) با شيوه نگارش مورد بحث ما، موجب دشوارى مقايسه بين نگاشته هاى آنان با اين كتب مى گردد.

ه . مقايسه شكلى عناوين

يك . ثقة الاسلام كلينى، در «كتاب التوحيد» الكافى، ٢١٩ روايت نقل كرده است. [١] اين روايات، در ٣٣ باب اصلى و دو باب الحاقى (مجموعا ٣٥ باب)، سامان يافته اند. شيخ صدوق، در كتاب التوحيد، ٥٨٣ روايت گزارش كرده است كه از افزايش بيش از ١٥٠ درصد ، نسبت به كتاب كلينى برخوردار است (تقريبا بيش از دو و نيم برابر). اين تعداد روايت، در ٦٧ باب، مرتّب شده اند كه نزديك به دو برابر ابواب كتاب كلينى است. مقايسه شمار روايات و ابواب دو كتاب، نشان مى دهد كه علاوه بر افزايش روايات و افزايش عناوين در كتاب شيخ صدوق، ميانگين روايات موجود در هر باب نيز افزون شده است. ميانگين روايات هر باب در كتاب كلينى، كمى بيش از شش روايت و در كتاب صدوق، هشت و نيم روايت است. دو . اكثر قريب به اتفاق عناوين ابواب موجود در كتاب كلينى، در كتاب شيخ صدوق نيز وجود دارد. تنها ابواب «الخير والشر» [٢] و «النوادر» [٣] در كتاب شيخ صدوق ذكر

[١] ٢١٢ روايت كتاب التوحيد، به شكل روشن گزارش شده و هفت روايت نيز در ذيل ديگر روايات قرار گرفته است (ر.ك : الكافى، تصحيح: على اكبر غفارى و آن را با الكافى تصحيح: مؤسسه دار الحديث، مقايسه كنيد).[٢] الكافى، ج ١، ص ١٥٤.[٣] همان، ص ١٤٣.