در نظر انسان بعيد مى نمايد بايد آن را به اهلش واگذاشت. اين راه كار، در نصوص روايى فريقين ، فراوان به چشم مى خورد. در احاديث شيعى، سفارش معصومان عليهم السلام در اين زمينه ، با تعبير «آنچه نمى دانيد يا بر شما مشتبه شده، به ما واگذاريد»، متواتر يا لااقل متظافرند [١] و در مصادر اهل سنّت نيز همين مضمون ، از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله با اسانيد صحيح بدين صورت آمده است: ما عَرَفتم منه [أى من القرآن]، فاعملوا به و ما جهلتم منه، فردّوه إلى عالمه؛ [٢] هرچه را از قرآن شناختيد، عمل كنيد و هر چه را نمى دانيد، به عالم قرآن واگذاريد. اين مضمون ، از برخى از صحابه نيز نقل شده است ، [٣] كه اگر به صورت سنّت حسنه در بين مفسّران رايج شود ، بسيارى از تنش ها فرو مى نشيند. تفاوت شيعه با ديگران در اين جا تنها در اين است كه شيعه مى گويد: واژه «عالم قرآن» كه در اين احاديث آمده، كسى جز اهل بيت معصوم نيستند . تنها آنان مرجع واقعىِ رفع تمام شبهات و ترديدها هستند كه ادلّه آن را ملاحظه كرديد . نكته ديگر آن كه، در نزد فريقين ، اخذ معناى بطونى آيات ، مستلزم ردّ ظواهر آنها نيست . هيچ كس از محقّقان اماميه و اهل سنّت به بهانه اخذ بطون آيات، ظواهر قرآن را نفى نكرده اند . انديشه حذف ظواهر قرآن ، به هر دليل نزد فريقين ، به كلّى مردود است . [٤]

[١] ر. ك : بحار الأنوار ، ج ٢، ص ١٨٢، ١٨٩، ١٩١ ـ ١٩٢، ٢٣٤، ٢٣٦، ٢٤١ و ج ١٠، ص ١٠٥ و ج ٤٤، ص ٢٧٨ .[٢] صحيح ابن حبّان ، ج ١، ص ٢٧٥، ح ٧٤ (سند اين روايت، بنابه شرط بخارى و مسلم صحيح است) . نيز ر.ك : تاريخ بغداد، ج ١١، ص ٢٦ ؛ مجمع الزوائد، ج ٧، ص ١٥١. هيثمى، مى گويد: «سند اين حديث، صحيح است». نيز ابن سلّام، در فضائل القرآن (ص ٤٣) و سيوطى در درّ المنثور (ج ٢، ص ١٤٩ ـ ١٥١)، از مصادر گوناگون، اين حديث را نقل كرده اند .[٣] ر.ك : درّ المنثور، ج ٢، ص ١٥١ .[٤] به طور نمونه ، ر. ك : بحار الأنوار ، ج ٢٤، ص ٣٠٢، ح ١١؛ تفسير القرآن الكريم ، صدر المتألهين، ج ٤، ? ص ١٦٨ ـ ١٦٩؛ إحياء العلوم، ج ١، ص ٣٤٣؛ المختصر (شرح عقايد نسفى)، ص ١١٠؛ الجامع لأحكام القرآن (تفسير القرطبى) ، ج ١، ص ٣٤. ابوالحسن عاملى از دانشمندان شيعى در قرن دوازدهم مى گويد: «هر كس ظاهر قرآن را انكار كند، كافر است، اگر چه به باطن آن اقرار داشته باشد...» (مرآة الأنوار ، ص ٣ و ١٢) .