كاملاً بديهى و غير قابل ترديد بود و از اين روى ، ديدگاه خليفه دوم با همه قداستى كه وى در بين جامعه اسلامى داشت، از سوى مسلمانان مورد پذيرش قرار نگرفت و دستور تدوين حديث از سوى عمر بن عبد العزيز، خليفه اموى ، صادر شد و كتب حديثى اهل سنّت بعد از يك صد سال از درگذشت پيامبر صلى الله عليه و آله نگاشته شد.

٢. عدم امكان نفى مذهب به طوركامل

نويسنده تلاش مى كند مذهب را به طور كامل نفى كند. اين كار ، نه ممكن و نه مفيد است. پيدايش مذهب در اديان ، زاييده برداشت افراد از دين است و از آنجايى كه انسان ها ، در فهم و برداشت و نيز علايق ، اختلاف دارند ، نمى توانند يك نوع و يك شكل بينديشند . بنا بر اين ، در فهم كلام الهى دچار برداشت هاى مختلف مى گردند و هر كس ، برداشت خود را درست مى داند و نتيجه آن ، پيدايش گرايش هاى گوناگون و به تبع موجب تولّد مذاهب مختلف مى شود. وجود مذاهب در يك دين ، در صورتى كه اصل گفتمان بين خود را باور داشته باشند، هيچ زيانى ندارد و بلكه مفيد هم هست ؛ چون باعث تبادل افكار و انديشه ها و در نتيجه ، رشد فكرى بشر مى گردد. اختلاف مذاهب ، در صورتى زيان بار است كه پيروان آن ، به جاى گفتگو به هم تهمت بزنند و يك ديگر را تخريب كنند. به نظر مى رسد ، تندروى هايى كه از سوى پاره اى از پيروان مذاهب در باره مذاهب ديگر در جامعه اسلامى انجام يافته و مى يابد ، نويسنده را به اين واداشته كه صورت مسئله را حذف كند و مخالفت خود را با اصل وجود مذهب در بين مسلمانان ، اعلام بدارد.

٣. لزوم رعايت اعتدال

يكى از آموزه هاى بسيار مهم وارزشمند اسلام آن است كه انسان در باره همه و حتّى دشمنانش هم عدالت را رعايت كند و از جاده اعتدال بيرون نرود. قرآن ، صريحا مى گويد : «دشمنى قومى ، موجب نگردد كه عدالت نورزيد بلكه عدالت بورزيد كه