مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٣٦٢
بيان هاى كلينى نيز وضعيتى گوناگون دارد. ايشان، گاه با درج عنوان [١] و يا اشاره به معصومان عليهم السلام ، سخن خويش را از متن حديث متمايز ساخته و گاه در ادامه روايت، به بيان نظر خويش پرداخته است. [٢] گفتنى است كه شناسايى سخن كلينى از متن روايتْ دشوار نيست.
ح . روايات تفسيرى
مباحث توحيدى، از گروه موضوعاتى است كه ارتباط محكم و دامنه دارِ ميان قرآن و حديث را تبيين مى كند. آيات قرآن، در تبيين معارف توحيدى، نقش محورى اى دارند. روايات ائمّه عليهم السلام ، در بسيارى از موارد، تفسير و توضيح آيات توحيدى قرآن شمرده مى شوند. گاه برخى از آيات قرآن، ظاهرى متشابه داشته و محتاج تفسير امام معصوم عليه السلام هستند. اين گروه از آيات ، معمولاً دستاويز ظاهرگرايان اهل سنّت و گاه برخى از شيعيان قرار گرفته است. افزون بر آن، بسيارى از معارف توحيدى قرآن ، مورد توجّه اصحاب امامان قرار گرفته و از آن پرسش كرده اند. بنا بر اين، بروز آيات قرآن در مباحث توحيدى، بسيار زياد و قابل توجّه است. كلينى، در كتاب التوحيد الكافى، رواياتى را نقل كرده است كه بيش از ١١٠ مورد به آيات قرآنْ استشهاد كرده اند. گفتنى است كه برخى از آيات، در چندين روايت، مورد اشاره قرار گرفته اند. از اين منظر، حجم و نسبت روايات تفسيرى، در اين كتاب بسيار زياد است. برخى از ابواب كتاب التوحيد الكافى، كاملاً شكل قرآنى يافته اند. همانند ابواب:
[١] ر.ك: الكافى، ج ١، ص ١١١، عنوان «جملة القول فى صفات الذات و صفات الفعل».[٢] ر.ك: الكافى، ج ١، ص ٨٥ و ص ١٢٤ و ١٣٦.