مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٧٩
در كتاب نخست، كلينى درباره انواع خوردنى ها، حلال يا حرام بودن برخى از آنها، آداب خوردن و... سخن مى گويد و احاديث فراوانى را در اين موضوع ها مى آورد. در همين كتاب ، دو زيرمجموعه با نام «أبواب الحبوب» و «أبواب الفواكه» گشوده و در آن ، احاديث فراوانى درباره دانه هاى خوردنى و ميوه هاى گوناگون و خواص و فوايد هر يك ، گزارش كرده است. در كتاب دوم ، درباره آب و ارزش آن، آداب نوشيدن آن و... سخن مى گويد و در سومين كتاب ، درباره خَمر و تحريم آن و چرايى تحريم و پيامدهاى آن و... گفتگو مى كند ؛ در حالى كه در كتاب من لا يحضره الفقيه ، اين سه دسته از مباحث ، ديده نمى شود .
٢ . باب ها با عناوين كتاب ها در «الكافى» ، تناسب بيشترى دارند
نكته قابل توجّه ديگر ، در مقايسه تبويب اين دو كتاب ، آن است كه در مجموع ، به نظر مى آيد تناسب و ارتباط باب ها با عناوين كتاب ها در كتاب من لا يحضره الفقيه ، كمتر از الكافى است ؛ يعنى در موارد قابل توجّهى ، نام باب و در نتيجه ، احاديث آن ، مى توانست در كتابى ديگر كه با آن موضوع ، مناسبت بيشترى دارد ، جاى گيرد و يا آن كه صدوق مى توانست بخشى جداگانه با نام «ابواب» براى آن چند باب بگشايد. براى نمونه ، در آغاز «كتاب الحج» ، پس از آن كه در چند باب ، به موضوعات مرتبط با حج و كعبه و حرم و... پرداخته، از باب پانزدهم به بعد ، به موضوعات مرتبط با عنوان كلّى سفر و آداب و مستحبات آن اشاره كرده است. شمار اين ابواب ، به بيش از سى باب مى رسد. [١] صدوق مى توانست اين ابواب را زير عنوان كلّى «ابواب السفر» ، مثلاً در آغاز «كتاب الحج» يا آغاز «كتاب الزيارات» بياورد. در نمونه اى ديگر ، صدوق «باب الصلاة على الميّت» را در پايان «كتاب الطهارة»
[١] ر . ك : كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ٢، ص ٢٦٥ ـ ٢٩٩ (از باب «ما جاء فى السفر إلى الحجّ و غيره من الطاعات» ، تا «باب الموت فى الغرية») .[٢] همان ، ج ١، ص ١٦١.[٣] الكافى، ج ٣، ص ١٨٧.