مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٦١٨
جهت ، بر محدّثان صاحب نظر ، لازم است كه به سادگى از كنار اين دست از روايات نگذرند.
٤. كاربست تعابير تند ، در ردّ وانكار مخالفان
از مباحث كتاب مرآة العقول به سان ديگر آثار حديثى علّامه مجلسى ، برمى آيد كه عمدتاً سه گروه در صف ، برابر ايشان قرار دارند: يك دسته ، مربوط به عالمان اهل سنّت است كه علّامه مجلسى ، عموما از آنان با تعابيرى همچون : ناصبى، متعصّب و متصلّب ، ياد كرده است. گذشته از آنان، عموم فلاسفه و عرفاى شيعه و انديشه هاى آنان نيز در آثار ايشان مورد بى مهرى قرار گرفته اند ، به گونه اى كه عموماً علّامه مجلسى ، آنان را با تعابير تندى مورد نقد قرار داده است. به عنوان نمونه ، در بررسى مفهوم عقل از «كتاب العقل والجهل» الكافى ، پس از ذكر ديدگاه هاى مختلف در زمينه عقل ، درباره ديدگاه فلاسفه چنين آورده است: ولمّا سلكوا سبيل الرياضات والتفكّرات مستبدين بآرائهم على غير قانون الشريعة المقدّسة ظهرت عليهم حقيقة هذا الأمر ملبّسا مشبّهاً فأخطؤوا فى ذلك وأثبتوا عقولاً وتكلّموا فضولاً. [١] علّامه مجلسى ، بر اساس اين گفتار ، فلاسفه را به استبداد رأى، برخوردارى از آراى مخالف شرع، وزياده گويى ، متّصف كرده است. چنان كه علّامه طباطبايى در حاشيه بحار الأنوار ، تذكّر داده كه آوردن اين دست از عبارت ها ، حكايت از بدبينى علّامه مجلسى ، نسبت به كسانى است كه در معارف عقلى ، با عقل وبرهان به كاوش مى پردازند. [٢] وى در جايى ديگر نيز فلاسفه را از جمله كسانى معرفى مى كند كه منكر وجود
[١] همان ، ج١، ص ٢٠ .[٢] بحار الأنوار، ج١، ص ١٠٠ .