از نگاه وى هيچ كتاب حديثى اى ، به نيكويىِ الكافى تنظيم نشده است. بايد دانست كه هيچ غير معصومى ، از اشتباه و لغزشْ مبرّا نيست و كلينى نيز از اين قاعده ، مستثنا نشده است. در همان حال كه تبويب الكافى را بسيار دقيق و هوشمندانه مى دانيم ، بايد اعتراف كنيم كه در تبويب آن ، كاستى هايى نيز هر چند اندك به چشم مى خورد. ادّعاى مجلسى اوّل را هنگامى مى توان پذيرفت كه تبويب الكافى را با همه كتاب هاى حديثىِ ديگر در شيعه ، به دقّت بسنجيم و پس از سبك و سنگين كردن، درباره تبويب آن داورى كنيم. روشن است كه چنين كارى ، مجالى گسترده و استقرايى كامل مى خواهد . بنا بر اين ، بهتر آن است كه به جاى كلام مجلسى بگوييم: الكافى ، يكى از بهترين كتاب هاى شيعه از لحاظ ترتيب و انسجام ابواب است.

د . عناوين ابواب «الكافى» ، بيانگر فتواىِ كلينى

گروهى ، عناوين ابواب الكافى را بيانگر فتوا و ديدگاه شخص كلينى دانسته اند. در اين ميان ، برخى به اشاره و برخى نيز آشكارا اين نكته را فراز آورده اند. محقّق بحرانى براى آن كه نشان دهد كلينى ، به وجوب عينىِ نماز جمعه ، باور داشته است ، چنين مى نويسد: الخامس: شيخنا ثقة الإسلام الكلينى قدس سره حيث قال فى كتاب الصلاة: «باب وجوب الجمعة و على كم تجب» ثمّ نقل صحيحة محمّد بن مسلم و... و هو ظاهر فى أن مذهبه و ما يفتى به هو الوجوب العينىّ... . [١] از اين سخن وى پيداست كه يكى از قرائنى كه ديدگاه كلينى را به ما نشان مى دهد ، عنوان هاى ابواب الكافى است. ميرزاى نايينى نيز اين ديدگاه را پذيرفته است ، آن جا كه مى گويد : ربّما يظهر الاستناد من كتب الأخبار كالكافى حيث يذكر عنوان الباب الذى عليه

[١] الحدائق الناضرة، ج ٩، ص ٣٨٢ ـ ٣٨٣.