بيشترى دارد. براى نمونه ، در تهذيب الأحكام ، موضوعاتى چون : علل مرگ و ثواب بيمارى ، سؤال در قبر، حالات ارواح مؤمنان در برزخ، سرنوشت كودكان مشركان و... چونان موضوعى مستقل بررسى نشده اند ، حال آن كه كلينى ، اين موضوعات و همچنين موضوعات بسيارى را كه برخى حتّى ارتباط غير مستقيم نيز با حلال و حرام ندارند ، در الكافى ، مطرح ساخته است. [١] علّت اين نكته را بايد در فلسفه پيدايش تهذيب الأحكام دنبال كرد. مى دانيم كه شيخ طوسى ، بنا به تصريح خود در ديباچه تهذيب الأحكام ، به دنبال پرداختن به موضوعات كلامى مطرح شده در المقنعة (مانند : توحيد و نبوّت و امامت و...) نبوده و تنها شرح بخش فقهى المقنعة را با رويكرد حلّ تعارض احاديث ، دنبال مى كرده است. [٢] از اين رو ، كاملاً طبيعى است كه به موضوعات غيرفقهى بويژه اگر با حلال و حرام ارتباط نيابند يا در زمره يكى از احكام پنج گانه هم نباشند، چندان نپرداخته باشد. صرف نظر از اين نكته ، ترتيب كتاب هاى فروع الكافى و تهذيب الأحكام نيز با يكديگر تفاوت هايى دارد كه در دنباله سخن ، به مهم ترين اين تفاوت ها مى پردازيم.

٢ . عدم وجود «ابواب الصدقة» در «تهذيب الأحكام»

كلينى در پايان «كتاب الزكاة» ، بخشى گسترده با نام «ابواب الصدقة» گشوده است. ازقضا بسيارى از ابواب و احاديث اين بخش ، از احكام واجب يا حرام نيستند و بيشتر به موضوعات اخلاقى يا آداب و مستحبّات ، نزديك مى نمايد. چنين بخشى در تهذيب الأحكام نيست و البته دليل آن ، همان مطلب فراز آمده در بند پيش است.

٣ . جزئى تر و تفصيلى تر بودن تبويب «الكافى»

نكته اى كه درباره تبويب كتاب من لا يحضره الفقيه آورديم ، در اين جا نيز تا اندازه اى

[١] ر . ك : همان ، ج ٣، ص ١١٩، ١٢١، ٢٣٨، ٢٤٥ و ٢٤٧ .[٢] تهذيب الأحكام، ج ١، ص ٣.