رخدادهاى پُرنشيب و فراز بنى اسرائيل است . وى آورده است: أما تأويله فكأنّه مبنى على ما مرّ من أنّ القصص والأمثال التى يذكر اللّه سبحانه إنّما هو لتذكير هذه الاُمّه وتنبيههم على الإتيان بمثل ما أمر به الاُمم السابقة؛ [١] در صورتى كه مقصود، تأويل باشد ، بر اساس مبناى پيش گفته است كه قصه ها و مَثل هايى كه خداوند ذكر مى كند، براى يادآورى و هشدار دادن به امّت اسلامى است كه مبادا همان كارهايى را كه امّت هاى پيشين بدان فرمان داشتند [كه آنها را ترك كنند] انجام دهند. ايشان همچنين در جايى ديگر ، با تأكيد بر جايگاه قاعده «جرىْ» در تحليل اين دست از روايات مى گويد: قد عرفت مراراً أن الآية إذا أنزلت فى قوم فهى تجرى فى أمثالهم إلى يوم القيامة؛ [٢] بارها گفتيم كه هر گاه آيه اى بر مردمى فرود مى آيد، درباره همسانانِ با آنان نيز تا روز قيامت ، جارى خواهد بود.

«مرآة العقول» و برخى از نقدها

چنان كه در آغاز مقاله اشاره كرديم، مرآة العقول ، تنها كتابى است كه شرح كاملى از نزديك به شانزده هزار روايت الكافى را به دست داده است. اين در حالى است كه علّامه مجلسى ، در كنار برعهده داشتن مسئوليت هاى مختلف اجتماعى وفرهنگى در عصر خود، كارهاى بزرگ علمى اى همچون تدوين موسوعه بحار الأنوار ودر مجموع ، تأليف ده ها جلد كتاب را در كارنامه خود دارد. بنا بر اين اگر قرار باشد در باره كتاب مرآة العقول سخنى گفته شود، سراسر بايد ناظر به نكات مثبت و ستايش از تلاش مؤلّف آن باشد. با اين حال ، يادآورى برخى نكات ضعف اين كتاب مى تواند به ارتقاى علمى ديگر آثارى كه ممكن است پس از اين ، در شرح روايات كتاب الكافى تدوين يابند ،

[١] مرآة العقول ، ج ٥ ، ص ٧٦ .[٢] همان ، ص ١٣٩ .