مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٦٠٧
و اشخاص در امّت اسلامى ، تا روز قيامت ، سريان و جريان داشته باشد. [١] اين اصطلاح ، چه به صورت كلان وكلّى و چه در موارد اجراى قاعده ، در روايات اهل بيت عليهم السلام منعكس شده است . از امام باقر عليه السلام در اين باره ، اين چنين روايت شده است: لو كانت إذا نزلت آية على رجل، ثمّ مات ذلك الرجل، ماتت الآية، مات الكتاب، لكنّه حىّ يجرى فيمن بقى كما جرى فيمن مضى؛ [٢] اگر آيه اى كه درباره شخصى فرود آمده ، با مردن آن شخص بميرد، قرآن ، حيات خود را از دست داده است؛ امّا قرآن، كتابى است زنده كه درباره آيندگان ، به سان گذشتگان ، جارى خواهد بود. اين پديده ، به صورت خاص و موردى نيز در روايات ، منعكس شده است. امام باقر عليه السلام درباره آيه : «الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِن دِيَارِهِم بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَن يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ ...» [٣] معتقدند كه در حقّ پيامبر صلى الله عليه و آله ، على، حمزه و جعفر عليهم السلام نازل شده ودر حقّ حسين عليه السلام جارى شده است . [٤] در روايت ديگر از زبان آن حضرت چنين آمده است : نزلت فى المهاجرين وجرت فى آل محمّد الذين اُخرجوا من ديارهم و اُخيفوا ؛ [٥] آيه ، در حقّ مهاجران نازل شده و در حقّ آل محمّد كه از خانه خود رانده و ترسانده شدند، جارى شده است . در اين دو روايت ، ميان «نزول» و«جرْى» ، تفاوت گذاشته شده است. آيه مزبور ،
[١] در اين باره ، ر.ك : «علّامه مجلسى و تعامل يا روايات تفسيرى» ، على نصيرى ، فصل نامه علوم حديث، شماره ٢٢ .[٢] الكافى، ج ١ ، ص ١٩٢ ؛ بحار الأنوار، ج ٣٥ ، ص ٤٠١ .[٣] سوره حج، آيه ٤٠ .[٤] ر. ك : نور الثقلين ، ج ٣ ، ص ٥٠١ .[٥] همان جا .