مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٥٩٤
همان مسئله علمى اظهار نظر كرده اندـ ، ميسّر نمى شود. خوش بختانه ، علّامه مجلسى ، از آن جمله انديش وران قابل ستايش است كه به رغم برخوردارى از غناى فكرى و علمى ، خود را از بررسى ديگر ديدگاه ها بى نياز نمى بيند. از اين رو ، در عموم مباحث فقه الحديثى ايشان ، آراى صاحب نظران فريقين (اعم از موافقان و مخالفان) ، به چشم مى خورد . وى گاه در شرح روايات از ديدگاه پدرش مجلسى اوّل كمك گرفته و از آن ، با تجليل ياد كرده است. [١] به عنوان مثال ، در بررسى مفهوم «عرش» ، از ديدگاه شيخ صدوق بهره جسته [٢] و در بررسى مفهوم «امّت وسط» ، وجوه مورد اشاره امين الإسلام طبرسى را ذكر كرده است. [٣] در بررسى روايات «تفويض»،گفتار شيخ مفيد در باره پديده غلوّ و غاليان را آورده است. [٤] همچنين در بررسى مسئله «تجسّم اعمال» ، گفتار شيخ بهايى را منعكس ساخته است. [٥] علّامه مجلسى افزون بر اين، گاه در مواردى ، گفتار عالمان اهل سنّت (نظير زمخشرى و رازى) را ياد كرده است. [٦] البته در عموم موارد ، از آنان ، با عنوان «الناصبى المتعصّب» ياد مى كند كه شايد عدم كاربست اين القاب براى وى ، مناسب تر بوده است. علّامه مجلسى ، از ديگر شروح الكافى كه پيش از او نگاشته شده بودند (به ويژه شرح ملّاصدرا) ، بهره جسته و عموما از وى با عنوان «بعض المحقّقين» يا «بعض الأفاضل» ياد كرده است . علّامه شعرانى ، معتقد است كه با پايان پذيرفتن شرح
[١] براى نمونه ، ر. ك : همان ، ج ٢ ، ص ٢٩ .[٢] همان ، ص ٨٠ .[٣] همان، ص ٣٦١ .[٤] همان، ج٣، ص ١٤٧ ـ ١٤٨ .[٥] همان، ج٩، ص ٩٤ .[٦] به عنوان نمونه ، ر.ك : همان، ج٢، ص ١٢٥ و١٤٨، وج٤، ص ٢٧٦ .