كتاب فضل القرآن و كتاب العشره. احاديث وارد شده در اين كتاب ها عمدتاً نحوه سلوك اخلاقى مسلمانان را باز مى گويد و تكاليف آنان را در قبال خداوند، خودشان، خانواده و جامعه شان معيّن مى كند. البته برخى احاديث اين كتاب ها (بخصوص كتاب الايمان و الكفر)، مستقيماً اخلاقى به شمار نمى روند و مى توان آنها را به جاى ديگرى منتقل كرد، مانند احاديث باب آخر اين كتاب كه در آن، اشاره شده است كه با وجود ايمان، بدكارى زيانى نمى زند و با كفر، نيكوكارى سودى ندارد، يا تفاوت اسلام و ايمان. در اين كتاب ها شاهد ابوابى هستيم كه به روشنى، فضايل فردى و اجتماعى مسلمانان را بر مى شمارد و رذايل اخلاقى را معيّن مى سازد. مهم ترين اين ابواب عبارت اند از: خوف و رجا، ورع، تقوا، صبر، شكر، حيا، عفو، حلم، صمت، مدارا، رفق، تواضع، قناعت، كفاف، شتاب در نيكوكارى، انصاف و عدالت، كبر، عجب، حسد، غضب، عصبيت، ظلم، قسوت، تهمت، خُلف وعده، نميمه، طمع، امانتدارى در مجالس، بدخويى، دروغگويى، و توبه.

ويژگى ها

با مرور اين كتاب ها و ابواب آنها مى توان ويژگى هاى اخلاق روايى موجود در الكافى را به شرح زير بر شمرد:

يك. مرجعيت اسلامى

آشكارترين ويژگى بخش اخلاقى الكافى، حضور نيرومند و انحصارى مرجعيت اسلامى است، به اين معنا كه نويسنده اين كتاب، تنها آيات قرآنى و سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان شيعه عليهم السلام را آورده و از ارجاع و استناد به سخنان ديگر مرجعيت هاى اخلاقى (مانند اخلاق يونانى يا اخلاق ايرانى)، خوددارى كرده است. شايد اين، طبيعت چنين كارى باشد؛ زيرا كسى كه كار خود را گردآورى احاديث شيعى مى داند، طبيعتاً بايد كار