ـ «كتاب التوحيد» الكافى، ٢١٩ روايت دارد. ـ ٤٧ متن روايى آن، در التوحيد صدوق نقل نشده است (نه در ابواب هم عنوان و نه در ابواب ديگر). ـ ٢١ روايت، از طريق كلينى نقل شده است. ـ ١٥١ روايت مشترك، در كتاب التوحيد، با سندى نقل شده اند كه كلينى در آن قرار ندارد.

١ . سبب نقل اندك صدوق، از كلينى

شيوه اى كه شيخ صدوق در نقل اندك روايات الكافى در كتاب التوحيد، در پيش گرفته است، در كتاب هاى ديگر شيخ صدوق، بويژه در كتاب من لايحضره الفقيه نيز به چشم مى آيد. اكنون اين پرسش رخ مى نمايد كه با فرض آن كه شيخ صدوق، كتاب ها و نوشته هاى ثقة الاسلام كلينى را در اختيار داشته است، چرا بيشتر روايات موجود در آن را از طريق غير از كلينى نقل كرده است ؟ آيا كتاب هاى شيخ كلينى، در اختيار شيخ صدوق نبوده است؟ يا به عمد، از آن كتب حديث نقل نمى كند؟ آيا بدان اعتماد نداشته است؟ و يا دليل ديگرى دارد؟ به نظر مى رسد مهم ترين سبب در اين شيوه نقل، آن است كه شيخ صدوق در پى كاستن از واسطه هاى موجود در اسناد روايات كتاب الكافى بوده است. مثلاً او، روايات سعد بن عبد اللّه را كه در كتاب الكافى وجود دارد، از دو طريق مى تواند گزارش كند: طريق اوّل: محمّد بن محمّد بن عصام كلينى، از محمّد بن يعقوب كلينى، از سعد بن عبد اللّه يا على بن ابراهيم. [١]

[١] ر.ك: التوحيد، شيخ صدوق، ص ٨٣، ح ٢؛ ص ٢٢٠، ح ١٣.