نگارش هاى توحيدمحور ثقة الاسلام كلينى و شيخ صدوق ، در زمانى نزديك به يكديگر ، پديد آمده و آبشخور واحدى داشته اند . مقايسه چينش روايات ، عناوين ابواب و روايات مورد توجّه ، نشانگر آن است كه «كتاب التوحيد» كلينى ، از انسجام بيشترى در چينش برخوردار است ؛ ولى عناوين و روايات آن ، بسى كمتر از شيخ صدوق است . بيان هاى شيخ صدوق ، بيش از كلينى است . هر دو نويسنده ، قرآن و روايات تفسيرى آن را به عنوان محور باورهاى خويش برگزيده اند . با وجود آن كه شيخ صدوق پس از كلينى مى زيسته است ، ولى گزارش هاى اندكى از ايشان و كتاب ايشان نقل نموده است . كليدواژه ها : توحيد ، كلينى ، صدوق ، مكتب حديثى قم .

درآمد

حديث نگارى در موضوعات و مباحث اعتقادى، شيوه اى كهن، رايج، مطلوب و مقبول در ميان عالمان و محدّثان شيعى بوده است. نجاشى، فهرست نگار شهير شيعى، نزديك به چهل كتاب با عنوان التوحيد ، از عالمان شيعى تا زمان خود را گزارش كرده كه بيشتر آنها، رنگ حديثى دارند. [١] اين

[١] ر.ك: رجال النجاشى، ص ٣١، ٣٢، ٤٢، ٦٣، ٦٦، ٦٨، ٨٢ و....[٢] مجموعه اين گروه، در فهرست نجاشى، بيش از صد عنوان كتاب است.[٣] الكافى، مجموعه اى از ٣٣ كتاب فرعى است كه برخى اعتقادى و برخى فقهى هستند. يكى از مهم ترين آنها «كتاب التوحيد» است كه در اين نوشته ، به شكل مستقل ، مورد توجّه قرار گرفته است.