مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٢٧٨
زمينه تاريخى و انگيزه هاى تدوين
كلينى در مقدمه ارزشمندى كه بر الكافى نگاشته ، به خوبى از فضاى تاريخى عصر خود و ارتباط آن با انگيزه هاى وى ، در تدوين كتاب ، پرده برداشته است. وى ابتدا از يكى از دوستانش ـ كه هويتش براى ما روشن نيست ـ ، ياد مى كند كه از روزگار خود چنين گلايه دارد: جهل و نادانى بر مردمان چيره شده و آنان به راه هايى چون ، استحسان روى آورده اند ، در عين حال ، به شكلى افراطى در مهم ترين مسائل ، تنها به عقل خويش بسنده مى كنند و كوركورانه ، به تقليد از گذشتگان مشغول اند و به اين صورت ، ترس از آن مى رود كه سرچشمه هاى دانش ، به نابودى گرايد. سپس كلينى در پاسخ اين اظهار گلايه، مردمان را بر دو دسته نموده و دستورهاى خداوند را خطاب به انسان هاىِ داراى شرايط تكليفْ دانسته است ، و عدم آن را به معناى بطلان شريعت ها و كتاب هاى آسمانى ـ كه ديدگاه طبيعت پرستان است ـ مى شمرد. بدين ترتيب ، خداوند بنا به حكمت و عدالتش ، به بيان دستورهاى خود پرداخت و پيمان هايش را بر بندگانش عرضه نمود و از آنان خواست كه براى دريافت اين دستورها از «اهل ذكر» پرسش نمايند و براى فهم آن ، به تفقّه در دين بپردازند.