اين محدّث بزرگ، رحله هاى حديثى زيادى داشت و از اين رو ، كتاب هاى حديثى او چشمگير است. او از قم به رى، استرآباد ، جرجان، نيشابور، مشهد، مرورود، سرخس، سمرقند، بلخ، ايلاق، فرغانه، همدان، كوفه، مكّه، مدينه و فيد مسافرت كرد. [١] ويژگى دوران او ، تشكيل دولت شيعى بويهيان در مناطق گسترده اى از ايران بود. ويژگى كتاب هاى اين محدّث برجسته، اين است كه هر يك ، در موضوع خاصى نگارش يافته و غالباً جامعيت ندارند و همه كتاب هاى وى هم شامل همه مباحث دينى و اعتقادى نمى شوند . نوشته هاى او به اجمال چنين هستند: يك . علل الشرائع : شامل احاديثى در فلسفه شريعت ، نام گذارى ها ، علل و اسباب پاره اى رخدادها و آفريده هاست. دو . معانى الأخبار : در تفسير و شرح پاره اى از احاديث و يا مفاهيم حديثى است. سه . الخصال : شامل احاديث عددى از يك تا بعد از هزار ، سفارش هاى چندگانه، فرقه ها، خصلت ها، و ... مى شود و غالب آنها را احاديثى در بر مى گيرد كه به گونه اى به خصلت ها مربوط اند و از اين رو، الخصال نام گرفته است. چهار . عيون أخبار الرضا عليه السلام : موضوع خاصى را دنبال نمى كند و مناظرات و روايات نقل شده از امام رضا عليه السلام و نيز پاره اى رخدادهاى مربوط به زندگى ايشان، امام كاظم عليه السلام و فرقه هايى چون واقفه است. پنج . ثواب الأعمال : كتابى در دو بخش ثواب و كيفر گفتار و كردار آدميان است. شش . الأمالى : شامل ٩٧ مجلس درس گفتارهاى صدوق است كه تاريخ و جاى ايراد برخى از آنها هم مشخص شده است. وى در اين نشست ها، احاديثى را از اساتيد خود و ديگران براى حاضران ايراد كرده و موضوع خاصى در اين كتاب ، دنبال

[١] علل الشرائع، ص ١٢ ـ ٢١ (مقدّمه سيد محمّد مهدى بحرالعلوم) .[٢] براى نمونه، ر . ك : لوح و قلم ، دو ملك هستند (الاعتقاد ، ص ٤٤) ؛ كرسى، علم است (همان ، ص ٤٤) . عرش، جمله مخلوقات اند و يا علم است (همان ، ص ٤٥) .[٣] اين اثر شيخ مفيد تصحيح الإعتقاد نام دارد كه از سوى درگاهى ، تصحيح و از سوى دار المفيد در بيروت ، در تاريخ ١٤١٤ ق چاپ شده است.[٤] از اين رو ، برخى نام آن را شرح عقائد الصدوق (تصحيح الإعتقاد) گذاشتند. ر . ك : اوائل المقالات فى المذاهب و المختارات (اين رساله ، در پايان آن به چاپ رسيده است) .