مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٢٤٤
اين و پاره اى آن را پذيرفته اند؛ هر چند كه طرفداران نظر دوم چنان اندك اند كه چندان به حساب نمى آيند ؛ امّا همان باور اقليت ناچيز، اثر منفىِ خود را براى فتنه جويان و بهانه گيران بر جا گذاشته است . در موضوع امامت ـ كه بزنگاه مسئله مكتب اهل بيت عليهم السلام است ـ ، كلينى ، سنگ تمام گذاشته و مناقشه برانگيزترين بخش هم در نگاه مذهبى، همين بخش است. در واقع ، امامت، هويّت اصلى مكتب اهل بيت را تشكيل مى دهد و مرزبندى طرفداران اين مكتب با ديگران ، در همين بخش است. [١] تأكيد فراوان و تأسيس يك بخش بزرگ براى موضوع امامت كه عنوان «الحجّة» دارد، و از موضوع توحيد و نبوّت هم سمين تر است، براى كسانى كه دين شناس اند و با معارف اسلامى آشنا، بسى تأمّل برانگيز است. در واقع ، عنوان الحجّة ، براى اين بخش ، با زيركى انتخاب شده تا اشاره اى باشد به همان چيزى كه در قرآن از آن ، اين گونه ياد شده است : «قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَــلِغَةُ » . [٢] در آيه ديگرى با تعبيرى ديگر چنين آمده است: «وَ مَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا » . [٣] اين پرسش ، جدّى است كه : چرا كلينى ، اين بخش از كتابش را اين همه سنگين و حجيم كرده و گاهى به ظاهر ، سخنانى مبالغه آميز در اين بخش نقل شده كه به پيامبر همچنان نسبت هايى داده نشده و يا داده نمى شود ؟ در يك گزارش آمارى، كتاب التوحيد ، از صفحه ٧٢ الكافى آغاز مى شود و تا صفحه ١٦٤ تحقيق مرحوم غفّارى ادامه مى يابد و كتاب الحجّة ، از صفحه ١٦٤ آغاز مى شود، و اگر ابواب التاريخ الكافى را هم ـ كه به ائمّه مربوط است ـ ، به شمار بياوريم، تا صفحه ٥٤٨ ادامه دارد. اين، يعنى اختصاص ٣٨٤ صفحه از كتاب، به امر امامت و حجّت . قابل توجّه اين كه موضوع
[١] براى اطّلاعات بيشتر در باره تحليل موضوع امامت در الكافى، ر. ك : الكلينى و الكافى، ص ٣٤٨ ـ ٣٧٠.[٢] سوره انعام، آيه ١٤٩.[٣] سوره اسراء، آيه ١٥.