چگونگى وقوع و تحقّق آنها و خروج از ايمان و نشان هاى مؤمنان ، كافران و منافقان و بايسته هاى رفتارى مؤمنان را ـ كه بعدها در كتب هاى كلامى ، كاملاً مورد غفلت قرار گرفت ـ به تفصيل آورده است. [١] نگاهى گذرا به نوشته هاى كتاب هايى كه باورها و ديدگاه هاى فرقه هاى اسلامى را گزارش كرده اند، نشان مى دهد كه پاره اى از آن ديدگاه ها ، از ميان رفته و پاره اى ديگر هنوز ادامه داشته اند و احاديث گردآورى شده در الكافى ، در واقع ، در ردّ آنها و اصلاحشان، و به باور كلينى، ارائه انديشه درست ، بوده است. براى نمونه، موضوعاتى چون بداء ، [٢] سعادت و شقاوت، [٣] امر ميان دو امر در جبر و قدر ، [٤] استطاعت، [٥] عدم امكان رؤيت خدا ، [٦] ايمان و كفر و مراتب آن دو، [٧] تفاوت ايمان و اسلام و اين كه تنها اسلام براى هوّيت مسلمانى كافى است، [٨] و گناه، مسلمان را از مسلمانى خارج نمى كند ، [٩] از جمله مباحثى هستند كه در ميان فرقه ها مناقشه برانگيز بوده اند و كلينى آنها را در كتابش آورده است. نبوّت، وحى و قرآن، بخش ديگرى از مباحث اعتقادى است كه در الكافى ، مورد توجّه قرار گرفته و يا در لا به لاى فصل ها و يا به صورت مستقل در يك فصل به آنها پرداخته شده است. [١٠] عبد الرسول غفّار هم در كتابش به تفصيل ، مباحث كلامى و

[١] ر. ك : همان، ج٢، ص ٤٦٢ ـ ٤٦٥.[٢] ر. ك : همان ، ج١، ص ١٤٦.[٣] ر. ك : همان، ص ١٥٢ .[٤] ر. ك : همان، ص ١٥٥.[٥] ر. ك : همان، ص ١٦٠.[٦] ر. ك : همان، ص٩٥.[٧] ر. ك : همان، ج٢، ص ٤٢.[٨] ر. ك : همان، ص ٢٤.[٩] ر. ك : همان ، ص ١٦٠.[١٠] در باره نبوت، ر . ك : همان ، ص ١٦٨ ـ ١٧٦ ؛ در باره قرآن ر. ك : ج٢، ص ٥٩٦ ـ ٦٢٧.