الكافى ، از همان زمانى كه تأليف شد، چنان جايگاه برجسته اى يافت كه حديث پژوهان ، آن را از خود مؤلّف و يا از اساتيد فن مى آموختند تا نقلشان دقيق باشد و اساتيد هم آن را به شاگردان خود مى آموختند. در يك كلام، به تعبير كمره اى (١٢٨٣ ـ ١٣٧٤ ق) : الكافى ، تا چند قرن ، به عنوان يك اصل مذهبى ، مورد تأييد علما و فقها بوده و مورد تدوين و تفهيم ، و به عنوان يك متن علمى و سرچشمه حديث ، مورد بحث و تدريس قرار داشته است . [١] محمّد بن يعقوب كلينى، به « محدّث » بودن شهرت دارد و از او به « خبره حديث » ياد شده ؛ [٢] امّا نمى توان از بُعد ديگر علمى وى غافل بود. هم چگونگى چينش كتاب و هم ابواب فقهى احاديث الكافى، و هم برداشت هاى دقيق او از احاديث و نكته سنجى هايش، نشان مى دهند كه وى فقيهى زبردست نيز بوده است؛ چنان كه برخى به آن اذعان كرده اند. ابن عساكر (٤٩٩ ـ ٥٧١ ق)، تاريخ نگار مشهور اهل سنّت ، در باره وى به نقل از ابن ماكولا (م ٤٨٧ ق) نوشته است: أبوجعفر محمّد بن يعقوب الكلينى، من فقهاء الشيعة و المصنّفين فى مذهبهم ؛ [٣] ابوجعفر محمّد بن يعقوب كلينى، از فقيهان شيعى و نويسنده اى شيعى است. و در ادامه ، از وى آورده كه : رأيت أنا قبره بالقرب من صراط الطائى، عليه لوح مكتوب فيه: هذا قبر محمّد بن يعقوب الرازى الكلينى الفقيه؛ [٤]

[١] ترجمه و شرح اصول الكافى، ج١، ص ١٨ (مقدمه) .[٢] «ثقة عارف بالاخبار» (الفهرست، ص ٢١٠) .[٣] تاريخ مدينة دمشق، ج٥٦، ص ٢٩٧ و ٢٩٨. ابن حجر (م ٨٥٢ ق) هم در كتابش ، دقيقاً همين تعبير را درباره كلينى دارد (لسان الميزان، ج٥، ص ٤٣٣، ش ١٤٢٠) .[٤] همان، ص ٢٩٨. كلمه صراط، در اين كتاب ، به همين شكل آمده در حالى كه درست آن ، صراة است، و نام دو نهر (صراة الكبرى و صراة الصغرى) در بغداد است.