رى ، به عنوان يكى از كهن ترين مراكز ايران باستان، به سال بيست هجرى فتح شد و چون شهرى آباد بود ، مورد توجّه خلفا قرار مى گرفت و خراج فراوانى به خليفه مى پرداخت. اهميت اين شهر باعث مركزيت يافتن اين شهر شد، و محدّثان و عالمانى در آن پرورش يافتند كه تعداد ٨٨ تن را تا قرن چهارم هجرى ـ يعنى زمان حيات كلينى ـ ، براى آن برشمرده اند. [١] بر اساس گزارش ها ، زمانى كه كلينى در شهر رى مى زيسته، فرقه هاى حنفى، شافعى ، زيدى، اسماعيلى و شيعه در آن حضور داشته اند و كشمكش هاى فرقه اى در اين شهر ، رواج داشت و او با آنها از نزديك آشنا بوده است. [٢] بغداد را دومين خليفه عباسى منصور (م ١٥٨ ق) ، به سال ١٤٥ ق بنا كرد و تا سال ٣٢٩ق ، حكومت آن همچنان در اختيار عبّاسيان بود. اين شهر ، مركز حكومتى مقتدر شد و به شهرى تجارى، صنعتى، علمى و دينى تبديل گرديد. در همين شهر ، آثار و كتاب هاى زيادى از يونانى ، عبرى و هندى به عربى برگردانده شد، و نخستين كتاب خانه عمومى به نام «بيت الحكمة» ـ كه احتمال مى رود هارون عباسى آن را ساخته ـ ، بنا گرديد و كتاب هاى ترجمه شده در آن گردآورى شد، [٣] كه گفته مى شود حدود چهار ميليون كتاب در آن وجود داشته است. [٤] اين شهر ، مركزى براى سياستمداران، دانشمندان و اديبان و شاعران و بالمآل ،

[١] شناخت نامه حضرت عبد العظيم حسنى و شهر رى ، ج١١، ص ٢٦٤ ـ ٢٨٤.[٢] در اين باره ر.ك : رى باستان، ج٢، ص ٤٣ ـ ٥٩. كريمان، نويسنده كتاب ، از آثارى همچون معجم البلدان ، أحسن التقاسيم ، آثار البلاد و نزهة القلوب، فرقه هاى موجود در رى را در قرن هاى سوم و چهارم بر شمرده و به تعصّبات فرقه اى و دلايل آن ، از جمله اختلاف بر سر اسما و صفات، حدوث و قدم، افعال انسان و عدل، رؤيت حق تعالى، عصمت انبيا و ائمّه، و حبّ و بغض اهل بيت عليهم السلام اشاره كرده است (ج٢، ص٦٣ ـ ٨٠ ) .[٣] تاريخ تمدّن اسلام، ص ٦٣١.[٤] همان، ص ٦٣٧.