محتويات الكتاب و صدورها عن الأئمّة ، فغاية الأمر انّه كافٌ لشيعتنا جملة لا تفصيلاً . [١] به عبارت ديگر ، «اگر فرض كنيم امام عليه السلام در مدح الكافى فرموده باشد : الكافى كافٍ لشيعتنا ، به اين معنا نيست كه چون تعدادى حديث صادره از معصومان عليهم السلام در زمينه اصول و فروع را در بردارد ، تمام محتويات آن صحيح و براى شيعيان ، كافى است ... در هر حال ، روايت مذكور (به فرض صحّت) بر صدور تمام روايت هاى الكافى از معصوم عليه السلام دلالت نمى كند» . [٢]

د . قراين و مرجّحات آگاهى امام عصر(عج) و نوّاب اربعه از «الكافى»

با بررسى داده هاى ثبت شده درباره زندگى كلينى و نوع تعامل وكلا و نوّاب اربعه امام عصر (عج) با مردم و علما ، در دوره غيبت صغرا ، همچنين برداشت هاى گمانه اى از كلام كلينى در مقدمه الكافى ، به مجموعه اى از قراين و مرجّحات بر مى خوريم كه درباره عرضه الكافى بر امام عصر (عج) بايد بررسى شوند : ١ . پيش تر ، كلام خليل قزوينى بيان شد كه چگونه با بهره گيرى از واژه هاى موجود در مقدمه الكافى همانند : العالم ، من تذاكره ، ممّن تثق و ... ، اهتمام در عينيت بخشيدن به عرضه الكافى داشت . بديهى است كه چنين برداشتى از واژه ها ، مبتنى بر حدس و گمان هاى اجتهادى است . [٣] ٢ . برخى قايل اند كه كلينى با امام عصر (عج) ملاقات داشته است . [٤] دليل ايشان ، روايتى از صدوق است : حدّثنا أحمد بن زياد بن جعفر الهمدانى ، قال : حدّثنا ابو القاسم جعفر بن أحمد

[١] الشيخ الكلينى البغدادى و كتابه الكافى ، ص ١٥٠ .[٢] پژوهشى تطبيقى در احاديث بخارى و كلينى ، ص ١٣٦ .[٣] الصافى ، ج ١ ، ص ٣٥ .[٤] قاموس الرجال ، ج ٩ ، ص ٦٦٢ .