قزوينى (م ١٠٨٩ ق) است كه در مقدمه كتابش آورده است : الحق ، كتاب الكافى [از] عمده كتب احاديث اهل البيت عليهم السلام است و مصنّف آن ، ابو جعفر محمّد بن يعقوب بن اسحاق الرازى الكلينى ـ كه مخالفان نيز اعتراف به كمال فضيلت او نموده اند ـ از روى احتياط تمام آن را در بيست سال تصنيف كرده. در زمان غيبت صغراى حضرت صاحب الزمان ـ عليه و على آبائه صلوات اللّه الرحمن ـ كه شصت و نه سال بوده و در آن زمان ، مؤمنان عرض مطلب مى كرده اند ، به توسط سفرا، يعنى خبرآورندگان از آن حضرت و ايشان چهار كس بوده اند ، و براى ايشان وكلاى بسيار بوده كه اموال، از شيعه اماميه مى گرفته اند و مى رسانيده اند. و محمّد بن يعقوب، در بغداد، نزديك سفرا بوده و در سال فوت آخر سفرا، ابوالحسن على بن محمد السمرى رحمه الله ـ كه سال صد و بيست و نه هجرى باشد ـ فوت شده يا يك سال قبل از آن. پس مى تواند بود كه اين كتاب مبارك ، به نظرِ اصلاح آن حجّت خداى تعالى رسيده باشد واللّه اعلم ! [١] همو، در ذيل شرح جمله كلينى در الكافى : «وقد قال العالم عليه السلام » ، مى نويسد : العالم ، دانا ، مراد اينجا خصوص صاحب الزمان ـ صلوات اللّه عليه ـ است ، به توسط سفرا يا بى توسط، به امر او ، از دوازده امام است يا مراد خصوص امام موسى كاظم عليه السلام است . [٢] و در شرح جمله «بحضرتك من تذاكره وتفاوضه ممن تثق بعلمه فيها» ، مى نويسد : «من تذاكره» ، عبارت از سفراى صاحب الزمان عليه السلام است كه مصنّف رحمه الله مجاور ايشان بوده در بغداد و حوالى آن ، «من» در «ممن تثق» ، ابتدائيه است. «من تثق» ،

[١] الصافى، ج ١ ، ص ٤. نگارنده براى يافتن اصل ادعاى قزوينى، با مراجعه به واحد مخطوطات كتاب خانه مركزى آستان قدس رضوى ، با مطالعه كامل مقدمه چهل صفحه اى مؤلّف بر كتابش، به حقايقى از ادعاى وى دست يافت كه متأسفانه در ديگر منابع تراجم نگارى همچون : رياض العلماء، ج ٢، ص ٢٦١؛ روضات الجنات، ج ٦، ص ١١٥؛ ريحانة الأدب، ج ٥، ص ٨١، مطالب وى، با اضافاتى غير مفهوم، همراه گشته است.[٢] الصافى، ج ١ ، ص ٣١ .