فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٤ - مبحث پنجم ناسيوناليزم ايرانى

از آنجا كه تجلى انديشه شعوبيگرى در آثار مكتوب و شعر بجا مانده است نمى‌توان نهضت ادبى شعوبيگرى را در عداد انديشه‌هاى سياسى ناسيوناليستى به شمار آورد.

[٢] . نهضت تشيع : نهضت تشيع را ناشى از انديشه ناسيوناليزم ايرانى دانستن به همان اندازه شگفت‌انگيز و دور از واقعيت است كه اسلام را نشأت گرفته از انديشه عربى پنداشتن.

تشيع از روزى كه پيامبر اسلام (ص) در مورد امام على (ع) فرمود: «يا على انت و شيعتك هم الفائزون» پا گرفت و جمعى از ياران صديق پيامبر (ص) كه اكثر آنها عرب بودند به عنوان شيعيان على شهرت يافتند. در هيچ زمانى نه شيعيان منحصر در ايرانيان بوده و نه همه ايرانيان شيعه بوده‌اند، حتى در عصر صفوى كه تشيع آيين رسمى ايران شد، تشيع دولتى ايران توسط علماى شيعه عرب چون محقق كركى و شيخ بهايى سامان گرفت و پيش از آن نيز در عهد مغولان تشيع ايلخان مغول و ايرانيان به دست علماى عرب و شخصيتهايى چون علامه حلى انجام گرفت. افسانه‌هايى چون ايرانى بودن تشيع و با استناد آن به شخصيتى موهوم به نام ابن‌سبا [١] ساخته پرداخته ذهنهاى عليلى است كه از پاسخ منطقى و كلامى شيعه در عرصه علمى عاجزند؛ وگرنه يك مسأله كلامى را نمى‌توان با وقايع تاريخى نقد و بررسى نمود تا چه رسد به افسانه‌هايى چون نسبت تشيع به ايرانيان يا ابن‌سباى يهودى و نظاير آن كه فاقد مستندات تاريخى مى‌باشد.

شواهدى چون ازدواج امام حسين (ع) با دختر يزدگرد٢ و انتساب نه تن از امامان شيعه به مادر ايرانى در آن حد قابل ارزيابى و استناد است كه كسى ازدواج پيامبر اسلام (ص) با صفيه دختر يك شخصيت معروف يهودى را دليلى بر ارتباط اسلام و يهود تلقى نمايد.

برخى از مستشرقان اعتقاد شيعه به ريشه الهى امامت را برخواسته از اعتقاد نياكان ايرانى مبنى بر «فرّه ايزدى» و بر موهبت الهى بودن سلطنت در دودمان ساسانى

[١] . رك: سيد مرتضى عسگرى، ابن‌سبا شخصيتى موهوم.

[٢] . رك: ادوارد براون، تاريخ ادبيات در ايران، ج ١، ص ١٩٥.