منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ١٧٥ - تفسير مفردات دعاهاى اين فصل

شمالى، زمستان جنوبيست و بر عكس كه زمستان جنوبى تابستان شمالى است.

پس زيادتى روز و نقصان آن در وقت واحد واقعست، امّا در دو بقعه، و همچنين زيادتى شب و نقصان آن در وقت واحد به اختلاف بقاع؛ كه اگر چنانچه حضرت امام ٧ تصريح به آن نمى‌فرمودند كه:

«يولج صاحبه فيه»

تنبيه به اين معنى حاصل نمى‌شد بلكه ظاهر از كلام امام ٧ همين وقوع زيادتى روز در وقتى و نقصان آن در وقتى ديگر معلوم مى‌شد، و همچنين زيادتى شب و نقصان آن، چنانچه محسوس و معروف خاص و عام است. و گفته‌اند در قول امام ٧ كه:

«و يولج صاحبه فيه»

و او حالست به اضمار مبتدا چنانچه ميان نحات مشهور است.

«و نهضات النّصب»

- به نون و ضاد نقطه‌دار- به معنى نهوض است كه عبارت از برخاستن از جاى خود است. قال في «الصّحاح»: نهض ينهض نهوضا و نهضا اى قام: و مراد اينجا تردّدات بدنيّه است كه موجب نصب كه عبارت از تعب است مى‌شود. قال في «الصّحاح»: نصب الرّجل- بالكسر- اى تعب.

و «بهظات»- به باء موحّده و ظاء معجمه- نيز روايت كرده‌اند كه مأخوذ از «بهظه الحمل» باشد يعنى: ثقيل و سنگين كرد بار او را، و عاجز شده است از آن.

قال في «الصّحاح»: بهظه الحمل يبهظه بهظا اى اثقله و عجز عنه فهو مبهوظ، و هذا امر باهظ اى شاقّ.

«ليكون لهم جماما»

- به فتح جيم- به معنى راحتست. قال في «الصّحاح»:

الجمام بالفتح الراحة. يقال جمّ الفرس جمّا و جماما اذا ذهب اعياؤه.

«و يبلو اخبارهم»

به معنى اختبار و امتحان است و منه قوله تعالى: يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ[١]» يعنى: روزى كه امتحان كرده شود و دانسته گردد سراير.

فلقت لنا من الاصباح»

تفسير «فلق» سبق ذكر يافت.

«و ما بثثت»

- به دو ثاء سه نقطه- مأخوذ است از بثّ- به تشديد- و آن به معنى تفريق و پراكنده شدن‌[٢] و پريشان ساختن است.

[١] سوره طارق: ٨٦- آيه ٩.

[٢] پراكنده كردن- صحيح است.