منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٤٠٧ - توضيح تفسير مفردات دعاهاى مذكور

قصر- است به معنى روده، و آن چيزى است كه طعام بعد از معده منتقل به آن مى‌شود. و ظاهر اينست كه مراد به امعاء در اينجا چيزى است كه شامل معده و ساير احشاء ديگر نيز بوده باشد.

«ما انا و ما خطرى»

خطر- به خاء نقطه دار مفتوحه و طاء بى‌نقطه مفتوحه- به معنى قدر و منزلت است. و استفهام در كلام از براى تحقير است، يعنى: چه چيزم من و چه چيز است قدر و منزلت من؟

«ارحمنى مصروعا»

، مصروع- به صاد و را و عين بى‌نقطه- يعنى بر زمين افتاده.

«الهى طموح الآمال قد خابت الّا لديك»

طموح- به طاء بى‌نقطه مضمومه و در آخر آن حاء بى‌نقطه- جمع طامح است مثل قعود كه جمع قاعد است، مأخوذ از طمح كه به معنى ارتفع است، و مراد آنكه: بدرستى كه آمال طامحه مرتفعه عظيمه در معرض خسران و خسارت در آمده است مگر آمال عظيمه مرتفعه ما نزد تو، مثل عفو از گناهان ما كه به آن مستوجب عقاب اليم شده‌ايم، و درآوردن ما در بهشت عنبر سرشت از روى تفضّل و كرم بغير آنكه مستحق آن بوده باشيم.

«و معاكف الهمم قد تقطّعت الّا عليك»

معاكف جمع معكف است و آن مصدرى است به معنى عكوف، يعنى ايستادگى و اقامت. و مراد آنكه: عكوفات همم و اقامت آن بر در خانه هر كس در طلب احسان از او انقطاع يافته است و خسارت پذيرفته مگر عكوفات ما بر درگاه جود و احسان تو كه مقيم است و معتكف.

«و مذاهب العقول قد سمت الّا اليك»

مراد از مذاهب، طرق است، و گاه اطلاق مذاهب بر آراء عقول نيز مى‌كنند. و سمى به معنى رفعت و علوّ است، عرب گويد[١]: سمى الى الشّى‌ء ارتفع اليه، يعنى: مرتفع شد به سوى او.

و سمت به معنى ارتفعت است، و مراد آنكه: بدرستى كه طرق عقول و آراء

[١] كلمه« عرب گويد» اضافه است و تعبير درستى نيست.