منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٣٢٨ - توضيح تفسير مفردات دعاهاى مذكور

«و ما طغى به الماء لغضبك»

طغى- به طاء بى‌نقطه و غين نقطه‌دار- از طغيان كه به معنى در گذشتن از حدّ و اندازه است، و مراد اينجا يعنى: از من كناره گردان آنچه موجب هلاكت به آب مى‌شود به سبب غضب و سخط او جلّ شأنه‌[١].

«و ما عتت به الرّيح عن امرك»

عتت- به عين بى‌نقطه و به دو تاء به دو نقطه فوقانيّه- مأخوذ از «عتوّ» است كه به معنى در گذشتن از حدّ است، و مراد اينجا يعنى: از من دور گردان آنچه به سبب آن باد از حدّ و اندازه در مى‌گذرد در گذشتنى كه صادر مى‌شود از امر تو به او نسبت به آن چيز.

«و عيل به صبرى»

- به عين بى‌نقطه و ياء به دو نقطه زيرين- به صيغه مجهول از «عال» است كه به معنى غلبه كردن است، يعنى: صبر من مغلوب شده است و طاقت صبر كردن نمانده است.

«الّذى لا يمنّ به سواك»

يعنى: سؤال مى‌كنم از تو امرى را كه به غير از تو ديگرى قدرت ندارد بر بخشيدن آن به من و منّت نهادن به آن بر من، مانند مسألت آمرزش گناهان و خلود در جنان. و ما حصل كلام بلاغت انتظام آنكه:

در خواست مى‌كنم از تو آمرزش گناهان و جاويد بودن در جنان را، و به غير از تو كرا قدرت بر اين قسم امرى است كه به من عطا تواند كرد و منّت بر من تواند نهاد؟

«يا سابغ النّعم»

مراد به سبوغ نعمت گشادگى و وسعت آنست چنانچه قبل ازين دانستى. و اين فقره از قبيل وصف است به حال متعلّق چنانچه در «بَدِيعُ السَّماواتِ»* اشعارى به آن شده.

«يا بارى النّسم»

بارى به معنى خالق است، و نسم- به نون و سين‌

[١] در اينجا مترجم جمله را نقل به معنى كرده ولى ضمير غائب را به مخاطب تبديل ننموده، و بايد:« به سبب غضب و سخط تو» مى‌گفت.