منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ١٨٨ - توضيح تفسير مفردات دعاهاى مذكور

توضيح [تفسير مفردات دعاهاى مذكور]

«ربّ الظّلام و الفلق»

مراد به فلق در اينجا نور است به قرينه ظلام.

«وَ اللَّيْلِ وَ ما وَسَقَ»

يعنى: و آنچه جمع سازد و پوشيده و مستور گرداند.

«وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ»

يعنى: هر گاه كه ماه جمع و تمام شود و بدر گردد.

«و كان يدور حيث دار الحقّ»

يدور كه صيغه مضارع است در لفظ حق عمل كرده تا آن را فاعل خود گردانيده، و ضمير دار كه فعل ماضى است راجع است به حضرت امير المؤمنين- عليه الصّلاة و السّلام- و حاصل معنى آنست كه:

حق مى‌گرديد چنانچه حضرت امير- صلوات اللَّه عليه- مى‌گرديد؛ تا آنكه عبارت دعا منطبق شود به كلام معجز نظام سيّد انام- عليه و على آله الصّلاة من الملك العلّام- كه در باب حضرت امير دعا كرده فرمودند:

اللّهمّ ادر الحقّ معه كيفما دار

، يعنى: «بارخدايا بگردان حق را با حضرت امير- عليه صلوات اللَّه الملك القدير- چنان كه او بگردد و به هر جانب كه او رود» كنايه از آنكه حق را تابع او گردان كه به هر جانب كه او گردد و هر طرف كه او رود حق با او باشد.

و تأخير فاعل كه لفظ «حق» است به واسطه رعايت فواصل است كه «فلق» و «وسق» و «اتّسق» است، چنانچه در كلام مجيد فرموده در جايى كه خبر از احوال موسى- على نبيّنا و ٧- داده در وقت معارضه سحره فرعون و گفته:

فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسى‌[١]، كه تأخير موسى كرده به جهت رعايت فواصل.

«انشدك دم المظلوم»

انشد بر وزن اقعد، قال في «الصّحاح»: نشدت فلانا انشدته اى قلت له: نشدتك اللَّه اى سألتك باللَّه. يعنى: عرب گاهى كه‌

[١] سوره طه: ٢٠- آيه ٦٧.