منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٢٠٣ - توضيح تفسير مفردات دعاهاى مذكوره

تو تقرب جسته، و با دشمنانى دشمنانت بسوى تو اظهار محبت نموده، و در پيشگاهت به نعمتها و بخششهاى بزرگ تو اعتراف ورزيده‌اند، قرار دهى، به رحمت خودت اى مهربانترين مهربانان‌] و ببايد دانست كه نسخ ادعيه ساعات كثير الاختلاف است به زياده و نقصان، و آنچه ما درين كتاب ياد آورده‌ايم فقره چندى است كه اعتماد بر آن و وثوق به آن داشته‌ايم، و اللَّه ولىّ التّوفيق، و بيده أزمّة التّحقيق.

توضيح [تفسير مفردات دعاهاى مذكوره‌]

«مالك البسط و القبض»

يا مراد بآن آنست كه به دست قدرت اوست زمام توسعه و تنگى رزق بندگان، يا آنكه به يد اوست بسط دل كه عبارت از فرح و سرور است، و قبض آن كه مراد از غم و اندوه است.

«و مدبّر الابرام و النّقض»

ابرام در اصل لغت به معنى تابيدن ريسمان است، و نقض- به ضاد نقطه دار- نقيض تابيدن، يعنى ريسمان را پنبه كردن؛ و بناء كلام بر استعاره است و مراد آنكه: تدبير امور عالم به يد قدرت اوست چنانچه حكمت بالغه و قدرت كامله او اقتضا كند از نگاه داشتن و فنا نمودن، و عزيز گردانيدن و ذليل ساختن، و قوّت و نصرت بخشيدن و ضعيف و نحيف گردانيدن، و امثال اينها.

«يا من لا يقتر خوف الاملاق»

يقتر- به قاف و تاء به دو نقطه زبرين مشدّده- به معنى تقتير و تنگدستى است، و معنى آنكه: درويش نمى‌كند و تنگدست نمى‌گرداند كسى را از ترس آنكه مبادا خود فقير شود و بى‌چيز گردد، بلكه به واسطه مصلحت و صلاح بنده كه خود به آن عالم و داناست او را قلّاش و مفلس مى‌سازد چنانچه در حديث قدسى وارد است كه:

انّ من عبادى من لا يصلحه الّا الفقر، و لو اغنيته‌