منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٢٠٥ - توضيح تفسير مفردات دعاهاى مذكوره

«يا من‌ يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ‌»

مراد به خائنة الأعين نظرى است كه به خيانت از چشمها صادر شود، و درين صورت خائنه صيغه اسم فاعل است از خان يخون، و اضافه آن از قبيل اضافه اسم است به سوى سبب. و مى‌تواند بود كه خائنة مصدر بوده باشد مثل عافية، يعنى: خيانتى كه از چشمها سر زند و آن را در عرف چشمك زدن گويند.

«الضّالع الكسير»

- به ضاد نقطه‌دار- اى المائل الحائر، يعنى: مايل حيران.

قال في «القاموس»: ضلع- كمنع-: مال و حتف و حار.

«المخفى للصّدقات»

يعنى: اخفاكننده در صدقات و خيرات. و اين اشاره است به آنچه نقل كرده‌اند ارباب تواريخ و سير كه: حضرت امام زين العابدين ٧ چهار صد خانه از فقرا و مساكين را در مدينه منوّره به مصدوقه كلام معجز نظام نبوى- صلوات اللَّه عليه و آله- كه:

صدقة السّرّ تطفى غضب الرّبّ‌

[١] خفية در شبها نفقه آنها مى‌داده‌اند، و اطعام ايشان مى‌نموده‌اند، و هيچ كس را اطّلاع بر آن حاصل نبود كه متكفّل اين امر كيست؛ و چون آن حضرت از دار فنا به دار بقا منتقل شدند و نفقه آنها منقطع شد دانستند كه متكفّل آن امر آن حضرت بوده‌اند، و نفقه ايشان در عهده رعايت آن برگزيده حضرت عزّت بوده است- صلوات اللَّه و سلامه عليه-.

«الدّائب المجتهد في المجاهدات»

دايب- به دال بى‌نقطه و ياء به دو نقطه زيرين و باء به يك نقطه- اسم فاعل است از دأب به معنى جد نمودن و تعب كشيدن در كارى. و مراد به مجاهدات، عبادات و طاعات شاقّه مشكله است، چنانچه در روايت به صحّت پيوسته كه آن جناب در شبى هزار ركعت نماز ادا مى‌كرده‌اند، و از غايت التذاذى كه جناب ايشان را از عبادت معبود حقيقى دست مى‌داده تعب مداومت به طاعت و عبادت را راحت انگاشته هميشه نفس شريف خود را متحمّل مشقّت آن‌

[١] صدقه دادن پنهانى آتش خشم پروردگار را خاموش مى‌كند.