منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٤٥٢ - «اهدنا الصراط المستقيم»

رسانيديم پس ايشان اختيار ضلالت بر آن كردند. و ظاهر است كه بعد از رسيدن به مطلوب و در آمدن به دين حق ديگر اختيار عمى و ضلالت بر آن متصور نيست، پس معنى هدايت آن نباشد.

و اما قوله تعالى: إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ‌[١]، اخصّ از مطلوب جميع است، چه به اين آيه مذكوره منتقض است قول جمعى كه تفسير كرده‌اند هدايت را چنانچه گذشت به دلالت على ما يوصل الى المطلوب كه به معنى ارائه طريق و نمودن راه است، زيرا كه معنى آيه مذكوره- و اللَّه أعلم- آنكه: «بدرستى كه اى محمد هدايت نمى‌كنى هر كس را دوست مى‌دارى و مى‌خواهى كه هدايت يابند و ليكن حضرت عزت هر كس را مشيّت او به آن قرار گيرد هدايت مى‌كند». زيرا كه اگر معنى هدايت ارائه طريق باشد نفى آن از پيغمبر- صلوات اللَّه عليه و آله- مناسب نخواهد نمود زيرا كه او ٧ به واسطه آن مبعوث بود كه راه حق را به همه كس بنمايد و هيچ كس را از آن محروم نگذارد.

مترجم گويد: «بيان اين اجمال بر وجه كمال چنانچه شيخ المحقّقين مترجم «اربعين»- أدام اللَّه ظلاله الى يوم الدين- در ترجمه مذكور كه مسمّى به «ترجمه قطب شاهى» است تفصيل داده‌اند اينست كه: بعضى از متقدمين هدايت را تفسير كرده‌اند به دلالت موصله به مطلوب كه عبارت از رساندن به مطلوب است، و بعضى ديگر به دلالت على ما يوصل الى المطلوب كه به معنى ارائه طريق و نمودن راه است.

و بر تفسير اول اعتراض كرده‌اند كه منتقض است به آيه كريمه: وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى‌ عَلَى الْهُدى‌، كه تفسير آن سبق ذكر يافت. و بر تفسير ثانى وارد مى‌آيد كه منتقض است به آيه كريمه: إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ، كه تفسير آن نيز سبق سمت گزارش يافت.

و متأخرين علما بواسطه تفصّى و تخلّص از اعتراضين مذكورين قائل‌

[١] سوره قصص: ٢٨- آيه ٥٦.