منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٣٦٦ - فصل دوم در تعيين ساعت نيمه شب و امورى مربوط به نافله شب

فصل [دوم‌] [در تعيين ساعت نيمه شب و امورى مربوط به نافله شب‌]

هر گاه كه نصف از شب بگذرد پس وقت نماز شب داخل شود، و گاه هست كه نصف شب را تعبير به زوال نيز مى‌كنند چنانچه مراد به نصف روز از وقت زوال روز است. و روايت كرده است رئيس المحدثين در كتاب «من لا يحضره الفقيه»:

انّ عمر بن حنظلة سأل الصّادق ٧ فقال: زوال النّهار نعرفه بالنّهار فكيف لنا باللّيل؟ فقال ٧: للّيل زوال كزوال الشّمس. قال: فبأى شى‌ء نعرفه؟ قال:

بالنّجوم اذا انحدرت.

يعنى: «بدرستى كه عمر بن حنظله سؤال كرده از امام بحق ناطق امام جعفر صادق ٧ از آنكه زوال روز را به زوال آفتاب معلوم مى‌كنيم نهايتش زوال شب را چگونه بدانيم؟ پس آن حضرت فرمودند كه: شب را نيز زوالى است مثل زوال روز.

گفت: آن را به چه چيز بدانيم؟ امام ٧ فرمودند: به انحدار نجوم».

و ظاهر اينست كه امام ٧ اراده كرده باشند به نجوم ستارگانى را كه در وقت غروب آفتاب طلوع نموده باشند، چنانچه شيخ ما شيخ شهيد- قدّس سرّه- قائل به آن شده است. و مراد به انحدار نجوم شروع كردن ستارگان است به سرازير شدن و روى به انخفاض آوردن.