منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٣٥٧ - مقدمه در فضيلت نماز شب

و ارباب تفسير «هجوع» را به خواب قليل تفسير كرده‌اند. و در لفظ «ما» چند وجه گفته‌اند: اول آنكه: زايده‌اش دانسته‌اند. دوم و سيّم آنكه ماء مصدرى و ماء موصوله‌اش گفته‌اند، اى كانوا قليلا من اللّيل هجوعهم، او الّذى يهجعون فيه.

و رفع مصدر يا موصول بر فاعليّت است به قليلا. و جايز نيست كه ماء نافيه باشد زيرا كه ما بعد ماء نافيه عمل در ما قبلش نمى‌كند، و اگر چنانچه ماء نافيه باشد هر آينه حمل بر نفى كردن صحيح باشد[١]- فتأمّل».

و نيز روايت كرده است در كتاب مذكور:

انّه جاء رجل الى امير المؤمنين ٧ فقال: انّى قد حرمت صلاة اللّيل. فقال امير المؤمنين ٧ انت رجل قد قيّدتك ذنوبك.

يعنى: «بدرستى كه شخصى به خدمت امام المتّقين امير المؤمنين ٧ آمد و گفت كه:

مدتى شده است كه از نماز شب گزاردن محروم شده‌ام، پس آن حضرت در مقام جواب او درآمده فرمودند: تو مردى هستى كه گناهان تو ترا به قيد در آورده است و مانع از نماز شب شده است» كنايه از آنكه گناه كردن در روز باعث محرومى از نماز شب است.

و روايت كرده است شيخ الطّائفة و امام الشّيعة در كتاب «تهذيب الأحكام» به سند صحيح از امام بحق ناطق امام جعفر صادق ٧ در تفسير قول خداى تعالى: إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا[٢] كه مراد به قيام، برخاستن بنده است از جامه خواب خود، يعنى چون وقت نماز شب درآيد بنده از جامه خواب خود برخيزد به جهت نماز گزاردن، و ازين برخاستن بجز رضاى خود حضرت عزّت چيزى ديگر اراده ننمايد و در خاطر او نگذرد، و خالصا مخلصا للَّه تعالى برخاسته‌

[١] ترجمه صحيح چنين است:« و اگر چنانچه اين قاعده كه ماء نافيه در ما قبلش عمل نمى‌كند نبود هر آينه حمل بر نفى كردن صحيح بود».

[٢] سوره مزمل: ٧٣- آيه ٦.