منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٤٣٩ - «إياك نعبد و إياك نستعين»

در آن روز دعوى ملكيّت و مالكيّت نتواند كرد نه به حقيقت و نه به مجاز، چنان كه امروز مى‌كنند، و بر همه ظاهر مى‌گردد كه غير از حضرت عزّت ديگرى مالك و ملك حقيقى نيست.

و در ذكر نمودن اين صفات سه‌گانه كه‌ رَبِّ الْعالَمِينَ‌ و الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ و مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ‌ باشد بعد از ذكر اسم ذات كه مستجمع جميع صفات كمال است اشاره‌اى است لطيف به اينكه: كسى را كه مردم حمد و ستايش مى‌كنند و توقير و تعظيم او مى‌نمايند خالى از آن نيست كه حمد و تعظيم ايشان از براى آن كس به واسطه يكى ازين امور چهارگانه بوده باشد:

يا از براى آنست كه ممدوح، كامل است در ذات و صفات خود، يا از جهت آنست كه احسان و انعام او به ايشان مى‌رسد در زمان حال، يا بواسطه آنست كه اميدوارى بر كرم و نعم او دارند كه در مستقبل ايشان را به احسان جزيل و امتنان جليل خود نوازش نمايد، يا از براى آنست كه از قهر و غضب او هراسان و از كمال قدرت و سطوت او ترسان باشند پس گويا كه حضرت عزّت- عمّت عطيّاته- اشاره مى‌فرمايد: و مى‌گويد كه:

اى بندگان اگر چنانچه حمد و ثنا و تعظيم و توقير شما از جهت كمال ذاتى و صفاتى است فانّى انا اللَّه، و اگر از براى احسان و تربيت است فأنا ربّ العالمين، و اگر از براى طمع و آمال است در مستقبل فأنا الرّحمن الرّحيم، و اگر از براى خوف و ترس است از كمال قدرت و سطوت فأنا مالك يوم الدّين.

«إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ»

عبادت اعلى مراتب خضوع و تذلّل است و