منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٩٦ - توضيح تفسير مفردات دعاهاى مذكوره

السّلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته‌

[سلام بر شما و رحمت و بركات خداوند بر شما باد].

و بايد كه در وقت سلام دادن قصد سلام بر انبياء و ائمّه هدى و جميع ملائكه و حفظه اعمال كنى، و به گوشه چشم به جانب راست اشاره نمائى. و ببايد دانست كه جميع آنچه درين فصل ياد كرده شد از افعال و اقوالى كه در نماز به عمل بايد آورد همگى مستحبّ است مگر آنچه به لفظ امر مذكور شده باشد كه آن واجب است.

توضيح: [تفسير مفردات دعاهاى مذكوره‌]

بدرستى كه بيان كنيم آن چيزى را كه درين فصل واقعست و محتاج به بيانست.

مترجم گويد: «ببايد دانست كه اكثر نحويان بر آنند كه اصل «اللّهمّ» «يا اللَّه» است كه حرف ندا را حذف كرده‌اند و ميم مشدّده را عوض آن ملحق ساخته‌اند.

و فرّاء كه از مشاهير علماء عربيّت است ذكر كرده است كه: اصل «اللّهمّ» «يا اللَّه آمنّا بالخير» است يعنى «خدايا قصد كن ما را به خير» يعنى بر وجهى كه خير تو به ما رسد، يا بر وجهى كه اوضاع و احوال ما مقرون به خير باشد و شرّى به ما عايد نگردد. و به واسطه تخفيف در كلام تعبير از آن عبارت به لفظ «اللّهمّ» شده كه چون بر زبانها كثير الدّوران است و اكثر اوقات تلفّظ به آن واقع مى‌شود بر زبان گران نباشد.

و شيخ رضى كه از اعاظم علماء نحو است كلام فرّاء را رد كرده است و باطل دانسته و دليلى ذكر كرده كه در آن دليل نظر است، و شيخ المحقّقين مترجم «اربعين»- خلّدت ظلال افضاله الى يوم الدّين- دليل شيخ مذكور را با وجه نظر و دفع اعتراضى كه بر دليل او وارد مى‌آيد در ترجمه مذكور در شرح حديث پنجم به احسن نظام سمت انتظام داده‌اند، رجوع به آنجا بايد نمود[١] و لفظ «بارّ» را كه در

[١] سخن مترجم تا اينجاست، لذا جمله« و اللَّه أعلم» واقع در صفحه بعد بايد در اينجا قرار گرفته باشد.