منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ١٤ - مقدمه

و كلام بلاغت انتظام امام ٧ منافى آن چيزى است كه علماء ما- رضوان اللَّه عليهم- نقل اجماع بر آن كرده‌اند كه نماز صبح از جمله نمازهاى روز است و گفته‌اند هيچ كس خلاف در آن نكرده سواى سليمان بن مهران الأعمش كه قائل به آن نشده است، و نماز صبح را در سلك نمازهاى شب انتظام داده است، و برين مدّعا استدلال كرده است به قول حضرت رسالت ٦ كه آن حضرت فرموده‌اند:

صلاة النّهار عجماء

، يعنى «نمازهاى روز اخفاتى است». و ظاهر است كه نماز صبح جهرى است پس داخل نمازهاى شب باشد.

و نيز استدلال كرده‌اند برين مطلب به آنچه روايت كرده است رئيس المحدثين در كتاب «من لا يحضره الفقيه» از امام جعفر صادق ٧ من الملك الخالق كه آن سرور فرموده‌اند كه: «حضرت پيغمبر ٦ در روز اصلا نماز نمى‌گزارده‌اند تا آفتاب زوال نمى‌كرده است» پس نماز صبح داخل نمازهاى شب باشد نه نمازهاى روز، چه اگر داخل نمازهاى روزه بوده باشد حصرى كه از حديث فهم مى‌شود از حليه استقامت عارى خواهد بود.

و بيرون شدن ازين اشكال بر اين وجه ممكن است كه روايت وارد است باينكه: سائل از قسّيسان يعنى از علما و دانايان نصارى بوده است و او بسيارى از مسائل كه به غير از اكابر علماى ايشان را معرفت به آن حاصل نبوده است از امام ٧ سؤال نموده، و اين مسأله نيز از آن جمله است، پس مى‌تواند بود كه امام ٧ جواب مسائل سائل را موافق معتقد او فرموده باشند، و اين منافات ندارد باينكه ساعت مسئول عنه در شرع شريف محمّدى ٦ و بحسب حقيقت، مندرج در ساعات روز بوده باشد.

و امّا آنچه اعمش استدلال كرده است از قول حضرت پيغمبر ٦ كه صلاة النّهار عجماء، و نماز صبح را داخل نمازهاى شب دانسته جواب گفته‌اند از آن علماى ما- رضوان اللَّه عليهم- باينكه: اين تسميه درين حديث از قبيل تغليب اكثر