منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ١٥٨ - تفسير مفردات دعاهاى اين فصل

باشد كه كوكب ديگر را نباشد كه از آنجا طالع مى‌شود و نمودار مى‌گردد.

«إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا» يعنى: به تحقيق كه ما بياراستيم آسمان نزديكتر را، يعنى آنكه به شما اقرب است. و على هذا التقدير دنيا مأخوذ خواهد بود از «دنا يدنو» به معنى «قرب يقرب».

«بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ» اضافه زينة به كواكب اضافه بيانى است؛ و بنا بر قرأت «زينة» به تنوين «الكواكب» بدل از «زينة» خواهد بود، يعنى: به زينتى كه آن كواكب است، يا به كواكب. و امّا در جواب آنچه مشهور است كه جميع ثوابت در فلك هشتم‌اند، و كلّ واحد از سبعه سيّاره در يكى از افلاك سبعه عليحده مركوزاند، و در فلك دنيا به جز قمر مركوز نيست پس زينت آن به كواكب چون تواند بود، و حال آنكه ثوابت در فلك هشتم ثابت‌اند؟ اين مى‌توان گفت كه: برين مطلب برهان ثابت نشده است كه در واقع چنين است بلكه محض احتمال است چنان كه بر وجود فلك هشتم و نهم برهان قائم نشده است. و ايضا ممكن است كه در فلك قمر كواكب واقع باشند كه هيچ كدام از آنها در ممرّ سيّارات و در ممرّ ثوابت مرصوده نبوده باشند؛ و بر امتناع اين احتمال نيز دليل ثابت نشده است.

مترجم گويد: «ببايد دانست كه قيد كواكب در غير ممرّ سيّارات و ثوابت به واسطه اخراج كسف آنهاست مر احد النّصفين را، چه اگر كواكب مذكور در احد ممرّين باشند هر آينه مى‌بايست كه كسف احد نصفين كنند و حال آنكه ارصاد شاهد است بر خلاف آن. و قيد ثوابت به مرصوده به جهت اخراج احتمال كسف آنهاست مر ثوابت غير مرصوده را چنانچه بر ارباب علم هيئت و اصحاب اين فن بلند مرتبت مخفى نيست- و اللَّه أعلم بحقايق الأشياء».

و مى‌توان گفت: بر تقديرى كه ثابت بوده باشد كه جميع ثوابت در فلك هشتم‌اند و فلك قمر به غير از قمر مشتمل بر ديگر ستارگان نباشد چرا نشايد كه تزيين آسمان دنيا به اعتبار رؤيت بوده باشد، چه سيّارگان جملگى به حسب ظاهر