منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ١٥٦ - تفسير مفردات دعاهاى اين فصل

عرش.

«يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ» به معنى يغطّيه است يعنى: مى‌پوشاند شب ظلمانى را به روز نورانى. «يَطْلُبُهُ حَثِيثاً» حثيث فعيل است از «حثّ» به معنى تعاقب، يعنى شب و روز تعاقب همديگر مى‌كنند، و به سرعت تمام از پى هم در مى‌آيند.

«وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ» اين هر سه كلمه منصوبند تا عطف بر «سماوات» باشند. و «مُسَخَّراتٍ» حال است از شمس و قمر و نجوم در قرائت نصب، و مرفوع‌اند به مبتدا بودن، و مُسَخَّراتٍ‌ خبر ايشان است در قرائت رفع. و برين تقدير «تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً» حال باشند، يعنى: دعا كنيد و بخوانيد مر پروردگار خود را در حالتى كه متضرّعين يعنى زارى‌كننده، و در حالتى كه مختفين يعنى نهاندارنده باشيد. كنايه از آنكه دعا را مخفى و پوشيده كنيد و آهسته بخوانيد، چه دعا در سرّ كه عبارت از نهان داشتن آنست افضل است از دعا كردن به ظاهر و دعا خواندن به جهر، زيرا كه «معتدين» را در قول خداى تعالى: «إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ» يعنى «به درستى كه حضرت عزّت دوست نمى‌دارد جماعت معتدين را» تفسير كرده‌اند به گروهى كه طالب چيزى باشند كه لايق ايشان نباشد، مثل آرزوكنندگان مرتبه انبيا و اوليا عليهم السّلام را، و به جمعى كه فريادكنندگانند در قرائت دعا، يعنى به آواز بلند دعا مى‌خوانند.

«وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً» اين هر دو حالند، يعنى: بخوانيد و دعا كنيد پروردگار خود را در حالتى كه هراسان و ترسان باشيد از رد و عدم قبول اعمال شما بنا بر تقصيرى كه در آن اعمال صادر شده باشد از شما، و در حالتى كه طامع باشيد در اجابت دعا بنا بر بسيارى رحمت پروردگار و بهره‌مندى از كرم بى‌نهايت كردگار.

«مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي» مداد به معنى سياهى است كه به آن كتابت مى‌كنند.

و مراد آنكه اگر دريا تمام سياهى شود از براى نوشتن كلمات علم و حكمت‌