منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٤٠٦ - توضيح تفسير مفردات دعاهاى مذكور

«فلا تجعلنى للبلاء غرضا»

. غرض- به غين نقطه دار مفتوحه و راء بى‌نقطه مفتوحه- به معنى هدف و نشانه تير است، پس غرض بلاء به معنى هدف سهام بلا باشد.

«و لا لنقمتك نصبا»

نصب- به نون و صاد بى‌نقطه مفتوحتين- نزديك است به معنى غرض كه هدف باشد.

«و لا تتبعنى ببلاء على اثر بلاء»

تتبع بر وزن تكرم، و اثر- به كسر همزه و فتح آن هر دو آمده است و سكون ثاء به سه نقطه- به معنى بعد است، عرب مى‌گويد: خرجت على اثره اى بعده بقليل، يعنى بيرون آمدم بعد ازو به اندك زمانى.

«لك العتبى»

- به ضمّ عين بى‌نقطه و سكون تاء به دو نقطه فوقانيّه- به معنى مؤاخذه است، و معنى آن آنكه: تو سزاوارى به آنكه مرا مؤاخذه نمائى به سبب زشتى اعمال و ناشايستگى افعال من.

«ام من اهل السّعادة خلقتنى فابشّر رجائى»

ابشّر- به باء به يك نقطه و تشديد شين نقطه دار- مأخوذ از بشارت است، و كلام استعاره است، و شايد كه به نون ساكنه و شين نقطه دار مضمومه خوانده شود به معنى ابسط كه عبارت از گسترانيدن است، يعنى: اميد خود را بگسترانم و پهن سازم از شادى و خوشحالى.

«ام لضرب المقامع خلقت اعضائى»

مقامع جمع مقمعه- به كسر ميم و سكون قاف است- و آن چيزى است مثل عمود كه به آن مى‌زنند، چنانچه خداى تعالى در صفت عذاب اهل دوزخ فرموده كه: وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيدٍ[١]، يعنى:

مهيّا و آماده است به واسطه عذاب ايشان عمودها و گرزهاى آهنى.

«ام لشرب الحميم خلقت امعائى»

حميم آب بسيار گرمى است كه چون دوزخيان تشنه مى‌شوند به ايشان مى‌دهند كه رفع تشنگى از خود به آن نمايند، يا آبى كه دوزخيان بدن خود را بدان مى‌شويند. و امعاء جمع معى- به كسر و

[١] سوره حج: ٢٢- آيه ٢١.