جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٥٧ - غزل ٤٢٦ عشقبازى و جوانى و شراب لعل فام

گردد؛ در جايى پس از دست يافتن به اين آرزو مى گويد:

گويا مراد از «غمزه ساقى ...»، تجلّيات جلالى و ناز حضرت دوست بوده كه با آن، خِرَد و عقل عاشق از مملكت تن بيرون مى رود و محبوب خود، به جاى آن حكومت مى كند؛ و مراد از «زلف دلبر ...»، كثرات از نظر عاشق ريختن، و باطن آن برايش جلوه گر شدن، و به دام دلدار (از اين طريق) افتادن مى باشد.

بخواهد بگويد: اميد آنكه در محفلى، غمزه و ناز دلبر براى صيد دل خواجه از ملكوت كثرات به تجلّى جلالى، جلوه نمايد و هستى او را به باد دهد و اثرى از آثارش، حتّى عقل او باز نگذارد؛ كه:

٣٢٨٣

«وَلَأسْتَغْرِقَنَّ عَقْلَهُ بِمَعْرِفَتى.»

[٢]: (و هر آينه عقل او [عامل به رضاى خود] را غرق در معرفت و شناخت خود مى سازم- خود به جاى آن حكومت داشته باشد! كه:

«وَلَأقُومَنَّ لَهُ مَقامَ عَقْلِهِ.»

[٣]: (و خود به جاى عقل او قرار خواهم گرفت).

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٠٣، ص ١٠٦.

[٢] ( ٢، ٣) وافى، ج ٣، ابواب المواعظ، باب مواعظ اللَّه سبحانه، ص ٤٠.

[٣] ( ٢، ٣) وافى، ج ٣، ابواب المواعظ، باب مواعظ اللَّه سبحانه، ص ٤٠.