جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ

غزلى از امام خمينى(قدس سره)

ابياتى از علامه طباطبائى(قدس سره) در جواب ابيات ناصر آرام(ره)

مقدمه نفش دعا در راه رسيدن به كمال از ديدگاه خواجه

غزل 421 سالها پيروى مذهب رندان كردم

غزل 422 سرم خوش است و به بانگ بلند مى گويم

غزل 423 صنما! باغم عشق تو چه تدبير كنم؟

غزل 424 صوفى! بيا كه خرقه سالوس بركشيم

غزل 425 عاشق روى جوانى خوش و نوخاستهام

غزل 426 عشقبازى و جوانى و شراب لعل فام

غزل 427 عمرى است تا به راه غمت رو نهادهايم

غزل 428 غم زمانه كه هيچش كران نمى بينم

غزل 429 فاش مى گويم و از گفته خود دلشام

غزل 430 فتوى پير مغان دارم و قولى است قديم

غزل 431 گر از اين منزل غربت به سوى خانه روم

غزل 432 گر چه از آتش دل چون خم مى در جوشم

غزل 433 گرچه افتاد ز زلفش گرهى در كارم

غزل 434 گر چه ما بندگان پادشهيم

غزل 435 گر دست دهد خاك كف پاى نگارم

غزل 436 گر دست دهد در خم زلفين تو بازم

غزل 437 گر من از سرزنش مدعيان انديشم

غزل 438 ما بر آريم شبى دست و دعايى بكنيم

غزل 439 ما سرخوشان مست، دل از دست دادهايم

غزل 440 ما ورد سحر بر سر ميخانه نهاديم

غزل 441 ما بدين در، نه پى حشمت و جاه آمدهايم

غزل 442 ما ز ياران چشم يارى داشتيم

غزل 443 ما نگوييم بد و ميل به ناحق نكنيم

غزل 444 مرا عهدى است با جانان كه تا جان در بدن دارم

غزل 445 مرحبا طاير فرخ رخ فرخنده پيام!

غزل 446 مرو، كه در غم هجر تو از جهان برويم

غزل 447 مزن بر دل ز نوك غمزه تيرم

غزل 448 مژده وصل تو كو؟ كز سر جان برخيزم

غزل 449 من ترك عشقبازى و ساغر نمى كنم

غزل 450 من دوستدار روى خوش و موى دلكشم

غزل 451 من كه باشم كه بر آن خاطر عاطر گذرم؟

غزل 452 من نه آن رندم كه ترك شاهد و ساغر كنم

غزل 453 نماز شام غريبان چو گريه آغازم

غزل 454 هرچند پير و خسته دل و ناتوان شدم

غزل 455 اگر برخيزد از دستم كه با دلدار بنشينم

غزل 456 اين چه شور است كه در دور قمر مى بينم

غزل 457 ديدار شد ميسر و بوس و كنار هم

غزل 458 صلاح از ما چه مى جويى؟ كه مستان را صلا گفتيم

غزل 459 عمرى است تا من در طلب، هر روز گامى مى زنم

غزل 460 برواى طبيبم! از سر، كه خبر ز سر ندارم

غزل 461 حاليا مصلحت وقت در آن مى بينم

غزل 462 اى نور چشم من! سخنى هست گوش كن

غزل 463 افسر سلطان گل پيدا شد از طرف چمن

غزل 464 اى خسرو خوبان! نظرى سوى گدا كن

غزل 465 اى روى ماه منظر تو، نوبهار حسن!

غزل 466 بالا بلند عشوه گر سرو ناز من

غزل 467 بهار و گل طرب انگيز گشت وتوبه شكن

غزل 468 چندان كه گفتم غم با طبيبان

غزل 469 چو گل هر دم به بويت جامه بر تن

غزل 470 چون شوم خاك رهش، دامن بيفشاند ز من

غزل 471 خدا را كم نشين با خرقه پوشان

غزل 472 دانى كه چيست دولت؟ ديدار يار ديدن

غزل 473 دلم را شد سر زلف تو مسكن

غزل 474 ز در درآ و شبستان ما منور كن

غزل 475 شاه شمشاد قدان، خسرو شيرين دهنان

غزل 476 شراب لعل كش وروى مه جبينان بين

غزل 477 صبح است ساقيا قدحى پرشراب كن

غزل 478 فاتحه اى چو آمدى بر سر خسته اى بخوان

غزل 479 كرشمه اى كن وبازار ساحرى بشكن

غزل 480 گلبرگ را ز سنبل مشكين نقاب كن

جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٩٣ - غزل ٤٧٦ شراب لعل كش وروى مه جبينان بين

مبين حقير گدايان عشق را، كاين قوم‌		شهان بى‌كمر وخسروان بى‌كلهند

غلام همّت دُردى كشان يكرنگم‌		نه آن گروه كه ازرق لباس ودل سيهند[١]

ونيز در جايى مى گويد:

گرچه ما بندگان پادشهيم‌		پادشاهان مُلك صبحگهيم‌

گنج در آستين وكيسه تُهى‌		جام گيتى نما وخاكِ رَهيم‌[٢]

گِرِهْ ز ابروى پرخَم نمى گشايديار		نياز اهل دل وناز نازنينان بين‌

ما فريفتگان جمال يار ونيازمندان ديدار اوييم وبراى مشاهده‌اش در مقام آن هستيم كه هرچه داريم بدهيم ومى دهيم؛ ولى او گره از ابروى خود نمى گشايد وبه خويش راهمان نمى دهد، وهرچه نيازش مى دهيم به ناز خود مى افزايد، گويا مى‌خواهد بگويد: تا شما در ميانيد به من راهتان نيست. در جايى مى گويد:

چشم آلوده نظر از رُخ جانان دور است‌		بررُخ او، نظراز آينه پاك انداز

چون گُل از نكهت او، جامه قباكن حافظ!		وين قبا در رَهِ آن قامت چالاك انداز[٣]

حديث عهدِ محبّت ز كس نمى شنوم‌		وفاى صحبت ياران وهمنشينان بين‌

پس از اينكه عهد شكنى، همه را طريقه گشته وبدين خُلق خوگرفته اند چگونه مى‌توان انتظار وفاى به عهد از ياران ونزديكان خود داشت؟ در واقع با اين بيت گله آميز، از حضرت دوست تمنّاى ديدارش را نموده ومى خواهد بگويد:

به چشم كرده‌ام ابروىِ ماه سيمايى‌		خيال سبز خطى نقش كرده‌ام جايى‌

زمام دل به كسى داده‌ام من مسكين‌		كه نيستش به كس از تاج وتخت پروايى‌

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢١٦، ص ١٨٠.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٤٣، ص ٢١٩.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣١٥، ص ٢٤٤.